چگونه و چطور رشد و پرورش خلا قيت و ابتکار عمل در دانش آموزان را افزایش بدیم

1- تقويت حس اعتمادبه نفس و خودباوري در دانش آموزان
يکي از شاخصه هاي اساسي تفکر خلاق، خودباوري و اعتمادبه نفس مي باشد. اصولا  ايده هاي مثبت و ايمان به توانايي هاي فردي شرط اول موفقيت و پيروزي مي باشد. عدم پذيرش خود و استعدادهاي نهايي باعث دلسردي، ياس و ناتواني مي گردد. بنابراين تاکيد بر انديشه هاي مثبت و پذيرفتن خود و دوري از نااميدي و ناتواني قدم اول بروز انديشه خلا ق در دانش آموزان مي باشد.

2- اهميت جدي به امر آموزش ابتکار عمل و خلا قيت
اصولا  انسان موجودي است که تحت تاثير آموزش و تربيت قرار مي گيرد و انديشه و تفکري وجود ندارد که قابل انتقال نباشد و آموزش گيرنده بعد از مدت کوتاهي تحت تاثر تعليمات آموزش دهنده قرار مي گيرد. بنابراين اگر ما خواهان داشتن دانش آموزاني خلا ق و مبتکر مي باشيم، بايد اصول ابتکار و خلا قيت را به صورت منسجم و هدف دار به دانش آموزان داده تا خلا قيت در دانش آموزان نهادينه و پايدار گردد.

3- ترتيب دادن سخنراني براي شخصيت هاي خلا ق دانش آموز
رعايت و بهره گيري از اين اصل از دو جهت حايز اهميت مي باشد. اول اين که دانش آموزان خلا ق، انديشه هاي مبتکرانه خود را در اختيار ساير دانش آموزان قرار مي دهند.
دومين فايده آن است که سايرين با الگوبرداري از چنين شخصيت هايي تلا ش خواهند نمود که خود نيز خلا ق و مبتکر شوند تا بتوانند الگويي براي ساير هم کلا سي هاي خود باشند.

4- ترغيب و تشويق دانش آموزان به حدس زدن
انديشه هاي خلا ق زماني بروز خواهند کرد که شرايطي براي ايجاد آن فراهم شود بهره گيري از روش حدس زدن در شرايط مختلف خود  عاملي در شکوفايي استعدادها و تجلي خلا قيت مي باشد. در اين زمينه مي شود مسائل گوناگون مطرح نمود و از دانشآموزان بخواهيم که حدس بزنند که راهکار چيست؟ و چه بايد کرد؟ پياده نمودن اين روش بيشتر در مراحل آموزشي از قابليت اجرايي برخوردار است.

5- دادن فرصت براي دادن بيان احساسات مثبت و منفي به دانش آموزان
يقينا هر دانش آموزي در برابر مسائل و رويدادها واکنش منحصر به فردي خواهد داشت، که بيان آن واکنش ها مي تواند، زمينه اي براي تجلي خلا قيت در ساير دانشآموزان باشد. بنابراين ايجاد فضا و بستري طبيعي و آرام براي بيان واکنش ها و احساسات دانش آموزان و دور نمودن فضاهاي خشن و پرالتهاب خود اقدامي عملي در پرورش خلا قيت دانش آموزان مي باشد.

6- پرهيز از عجله و شتاب در تقويت دانش آموزان
پرورش و تعالي خلا قيت امري است تدريجي و از حرکتي آرام برخوردار مي باشد. معمولا  حرکت هايي که از روند يکنواختي برخوردار مي باشند ريشه دارتر از حرکت هاي نسنجيده و پرشتاب مي باشند، متاسفانه در مواردي ديده مي شود که ما در مدت کوتاهي و آن هم به سرعت، مي خواهيم توان خلا قيت و ابتکار را در دانشآموزان افزايش داده، که يقينا نتيجه مطلوب حاصل نخواهد شد. پس مبارزه با شتاب زدگي هاي غيرمعقول اصلي اساسي در تربيت نيروهاي خلا ق مي باشد.

7 - پرهيز از تمسخر، تهديد، شرمنده کردن و تنبيه
يکي از روش هاي موثر در پرورش خلا قيت حذف عوامل منفي و تحقيرآميز از فراروي دانشآموزان مي باشد. اصولا  تحقير، تمسخر، تنبيه و شرمنده کردن از اموراتي هستند که مانع شکوفايي استعدادها و خلا قيت ها مي شوند، در نقطه مقابل احترام گذاردن، ارزش نهادن و تقويت خودباوري، از لوازم شکوفايي خلا قيت مي باشند.

8- توجه به تفاوت هاي فردي دانش آموزان
يادآوري اين نکته حايز اهميت است که هر دانشآموزي انساني ويژه با امکانات و توانايي هاي منحصر به فرد خويش مي باشد. در پرورش خلا قيت، توجه به اين اصل ضروري به نظر مي رسد که ما همگان را يکسان و برابر لحاظ نکنيم. بهره گيري و اطلا ع از اين تفاوت ها خود عاملي در تحقق و شکوفايي استعدادهاي بالقوه موجود در دانشآموزان خواهد بود.

9- تشويق و معرفي دانشآموزان موفق و خلا ق
اين عمل از آن جهت ضروري به نظر مي رسد که دانشآموزان الگوهاي مناسب خود را مي يابند. به  عبارتي با بهره گيري از اصل تشويق هم دانش آموزان خلا ق مورد تکريم قرار گرفته اند و هم الگوهاي مناسبي به ساير دانشآموزان ارايه داده ايم.

10- تعليم اصل خواستن  توانستن است به دانش آموز
اين اصل که ريشه در اعتماد به نفس دارد، هر دانشآموزي که به توانايي هاي خود ايمان داشته باشد و مطمئن باشد که مي تواند، آن گاه امورات بزرگ در برابرش بسيار کوچک جلوه خواهند کرد و بالعکس عدم ايمان به توانايي و ياس و ناتوان پنداشتن خود نتيجه اي جز شکست نخواهد داشت.

11- پرورش انتقاد سازنده، نه فقط انتقاد کردن
خلاقيت زماني به اوج خواهد رسيد که انتقادات درست و سازنده مطرح شوند، معمولا در انتقادات ما مي توانيم به ارزيابي عملکردها بپردازيم و مشکلات و معايب کار را دريابيم و در اصطلاح بهينه آنها بکوشيم. البته انتقاد شايسته آن است که به همراه خود راهکار و راه حل ارايه نمايد و اين نوع انتقادات جلو برنده و حرکت بخش مي باشند. ولي انتقاداتي که صرفا از روي غرض ورزي باشند و از هيچ پشتوانه اي درستي برخوردار نباشند، جايگاهي در توسعه پرورش خلاقيت نخواهد داشت.

12- هدايت دانش آموزان به دخل و تصرف در مسائل و مفاهيم
اين عمل يکي از شيوه هاي آموزش رشد خلاقيت مي باشد. ما مي توانيم از دانش آموزان بخواهيم که در مسائل دخل و تصرف کنند. صورت مساله را گونه اي ديگر مطرح نماند. از روش ديگري به جواب برسند و هر عملي که بتواند نتيجه اي مطلوب ايجاد نمايد. دخل و تصرف در مسائل و مفاهيم باعث رشد فزاينده خلاقيت در دانش آموزان مي گردد.