طبقه بندی کودکان استثنایی از جهات مختلف ذهني، جسمي، عاطفي، اجتماعي شامل انواع تیزهوشان، کودکان آفريننده و نوآور، کودکان عقب مانده ذهني، معلولان، ناسازگاران اجتماعي، کودکان بيش‌فعال و اختلال اوتیسم در آنان

طبقه بندی کودکان استثنایی از جهات مختلف ذهني، جسمي، عاطفي، اجتماعي شامل انواع تیزهوشان، کودکان آفريننده و نوآور، کودکان عقب مانده ذهني، معلولان، ناسازگاران اجتماعي، کودکان بيش‌فعال و اختلال اوتیسم در آنان

"سامانه صدای مشاور تحصیلی"

 مشاوره دهنده تخصصی

 برای تماس با مشاورین ما تنها با تلفن ثابت و بدون گرفتن کد، با شماره  9099071613   تماس بگیرید.

 تماس از 8 صبح تا 12 شب

حتی ایام تعطیل

طبقه بندی کودکان استثنایی از جهات مختلف ذهني، جسمي، عاطفي، اجتماعي شامل انواع تیزهوشان، کودکان آفريننده و نوآور، کودکان عقب مانده ذهني، معلولان، ناسازگاران اجتماعي، کودکان بيش‌فعال و اختلال اوتیسم در آنان

امروزه واژه استثنايي به کودکاني اطلاق مي‌شود، که از جهات مختلف ذهني، جسمي، عاطفي، اجتماعي تفاوت قابل ملاحظه‌اي با ديگر کودکان همسال خود دارند. بنحوي که به لحاظ همين تفاوت‌هاي محسوس قادر نيستند از برنامه‌هاي درسي عادي که اصولاً بر پايه ويژگي‌ها و توانائي‌هاي مشترک اکثريت کودکان در سنين مختلف تنظيم شده است، به طور بايسته و شايسته بهره‌مند شوند. بنابر تعريف، واژه کودکان استثنايي شامل کودکان تيزهوش، عقب‌مانده ذهني، نابينا، ناشنوا، ناسازگار، معلولين جسمي‌ و مانند آن مي‌شود. به عبارت ديگر کودک استثنايي به کودکي اطلاق مي‌شود، که به طور معنا داري از متوسط گروه سني، در يک يا چند ويژگي ذهني، بدني و اجتماعي تفاوت دارد و دامنه اين تفاوت تا حدي است، که به آموزش و پرورش ويژه نياز دارد. بطور کلي دانش‌آموزي که از نظر جسمي ‌يا ذهني و خصوصيات رفتاري، با بيشتر دانش‌آموزان همکلاس خود تفاوت فاحشي دارد، آموزش ويژه براي او مناسبتر از آموزش معمولي است. منظور از مناسبتر بودن آموزش ويژه نسبت به آموزش عادي اين است، که از طريق آزمايش و بررسي مشخص شود که اين آموزش از لحاظ تطبيق و سازش همه جانبه دانش آموز با محيط و همچنين پيشرفت تحصيلي او، برتر است. بطور کلي هر يک از گروه‌هاي کودکان استثنايي خصوصيات و ويژگيهاي متفاوتي دارند و از توانائي‌ها، اختلالات، نواقص و مشکلات خاصي برخوردارند.

افراد تيزهوش و سرآمد و همچنين کودکان عقب مانده ذهني تعداد کمي ‌از افراد اجتماع را تشکيل مي‌دهند. چنانچه تيزهوشان از آموزش و پرورش صحيح و مناسبي برخوردار شوند، مي‌توانند در زندگي شخصي و اجتماعي خود بسيار مفيد و مؤثر واقع شوند و حتي خدمات بزرگ و شاياني نيز به جامعه ارائه دهند. اگر برنامه‌هاي آموزشي و‌ تربيتي عقب ماندگان ذهني نيز به بهترين وجه ممکن صورت مي‌گيرد، آنها نيز خواهند توانست از يک زندگي نسبتاً طبيعي برخوردار شوند. همچنين اگر ساير گروه‌هاي کودکان استثنايي با توجه به اختلالات، نواقص و مشکلات خاصي که دارند، تحت برنامه‌هاي آموزش و پرورش مخصوص به خود قرار گيرند و امکانات و زمينه‌هاي لازم براي آنها فراهم شود، آسان تر مي‌توانند برمشکلات و ناتوانايي‌هاي خود غلبه کنند و علاوه بر زندگي در جامعه، صاحب شغل و درآمد نيز شوند. بنابراين مدارس بايد برنامه‌هاي آموزشي و‌ تربيتي خود را به گونه‌اي تدوين كنند، که همه گروه‌هاي کودکان استثنايي با هر استعداد و توانايي که دارند، بتوانند از آموزش و پرورش صحيح و مناسبي برخوردار شوند. اين مقاله ابتدا خصوصيات و ويژگي‌هاي گروه‌هاي مختلف کودکان استثنايي را مورد بررسي قرار داده و سپس برنامه‌هاي آموزشي و‌تربيتي مورد نياز هر يک از آنها را نيز ارائه كرده است. 


تيزهوشان:

تاکنون تعريف جامع و کاملي از هوش که مورد نظر و قبول همه روانشناسان باشد، به عمل نيامده، تا بتوان براي تيزهوشي تعريفي ارائه داد. اما امروزه به جهت نيازي که جامعه به افراد ماهر، متخصص و خلاق دارد، شناسايي و آموزش تيزهوشان بسيار مورد توجه قرار گرفته است. براي شناسايي افراد تيز هوش معمولاً از يک سري آزمون‌هاي هوش استفاده مي‌شود. افرادي که در اين آزمون‌ها هوش بهر بالايي کسب کنند، در رديف تيزهوشان قرار خواهند گرفت. اگرچه افراد تيزهوش داراي خواسته‌ها، نيازها علايق و احتياجات متفاوتي هستند، اما خصوصيات مشترکي نيز دارند، که مي‌توان آنها را در يک طبقه جاي داد. کودکان تيزهوش در مقايسه با کودکان عادي در کيفيت زبان، دامنه و وسعت اطلاعات، استدلال، تجربه و تحليل، قضاوت و... از برتري قابل توجهي برخوردارند، اغلب بازي‌هايي را انتخاب مي‌کنند، که به تمرکز فکري بيشتري نياز دارد، در راه رفتن، سخن گفتن از ديگر کودکان جلوتر هستند، از نظر وضع جسماني و ساير مشخصات ظاهري افرادي سالمتر و تواناتر به نظر مي‌رسند، در يادگيري و تحصيل از همسالان خود بالاترند و اغلب به دوره‌هاي عالي آموزش راه مي‌يابند. تيزهوشان داراي نيروي سازش بيشتري هستند در برخورد با ناملايمات و تحمل سختي‌ها و مشکلات، اعتماد به نفس بالايي دارند. از خصوصيات اصلي تيزهوشان، استقلال‌طلبي و اتکا نداشتن به ديگران است. براي آموزش کودکان تيزهوش، برنامه‌هاي عادي مدارس نه فقط مفيد نخواهد بود، بلکه موجب به هدر رفتن استعداد و دلزدگي آنها از مدرسه خواهد شد. امروزه به جهت نيازي که جامعه به افراد متخصص، باهوش، خلاق و آفريننده دارد، شناسايي و آموزش کودکان تيزهوش بسيار مورد توجه قرار گرفته است و برنامه آموزش متعددي طرح ريزي شده و به مرحله اجرا درآمده است. برخي از اين برنامه‌ها عبارتند از:

- برنامه غني سازي شده: از آنجا که کودکان تيزهوش داراي استعداد خاصي هستند و از نيروي يادگيري بيشتري بهرمنده هستند، از اين رو نبايد در آموزش آنها فقط به برنامه‌هاي عادي مدارس اکتفا کرد، بلکه بايد برنامه‌هاي آموزشي خاصي براي آنها ‌ترتيب داده شود، البته اين کار بايد زير نظر معلمان و مربيان با تجربه، ماهر و مـتخصـص صـورت گيرد. با ايجاد اين گونه برنامه‌هاي آموزشي، هم نياز به يادگيري و آموزش‌هاي ويژه کودکان تيزهوش ارضاء خواهد شد و هم آنها با همکلاس‌هاي خود بسر مي‌برند و احساس تنهايي نمي‌کنند.

- پروژه انفرادي: يکي از خصوصيات اصلي کودکان تيزهوش، استقلال‌طلبي و اعتماد به نفس بالاي آنها است. بر اين اساس برنامه‌ آموزشي مناسب براي اين کودکان، اجراي پروژه‌هاي انفرادي است، تا بدين‌وسيله هم نياز به استقلال آنها تأمين شود و هم راه و روش مطالعه انفرادي و مستقل را بياموزند.

- تسريع در آموزش: بر اساس اين روش کودک تيزهوش يک يا دو کلاس را زودتر از حد معمول طي مي‌کند و به اصطلاح با جهش به کلاس بالاتر مي‌رود. در مورد کاربرد اين روش ميان روانشناسان اختلاف نظر وجود دارد. برخي معتقدند اگرچه اين روش به يادگيري و افزايش دانش کودک کمک مي‌کند ولي ممکن است که او با مشکلات عاطفي و اجتماعي بسيار زيادي مواجه شود.

اما برخي از روانشناسان مانند‌ترمن ضمن مخالفت با اين نظريه مي‌گويد: يک کودک سرآمد نه فقط از نظر هوش بلکه از لحاظ سازش اجتماعي نيز برکودکان عادي برتري دارد و براحتي مي‌تواند خود را با محيط و شرايط جديد سازش دهد و هماهنگ كند.

- آموزشگاه ويژه تيزهوشان: در برخي از اوقات مدارسي براي آموزش کودکان تيزهوش در نظر گرفته مي‌شود، که در آنجا آموزش‌هاي لازم به آنها ارائه مي‌شود. در انتخاب دانش‌آموزان اين مدارس بايد نهايت دقت بعمل آيد، زيرا اگر دانش‌آموزي اشتباهاً تيزهوش و سرآمد تشخيص داده شود و وارد چنين مدارسي شود، با مشکلات زيادي مواجه خواهد شد. چون اگر آموزشگاه را‌ترک کند، دچار سرخوردگي و ناراحتي مي‌شود و اگر هم در آموزشگاه به تحصيل ادامه دهد، توانايي يادگيري و رقابت با ساير دانش‌آموزان را ندارد و در نتيجه با شکست و ناکامي ‌مواجه خواهد شد. 

- کلاس ويژه تيزهوشان: در برخي از مدارس عادي کلاس ويژه‌اي براي تيزهوشان اختصاص مي‌دهند و آنها ضمن آنکه در آموزشگاه با بقيه دانش آموزان بسر مي‌برند، در کلاس‌هاي مخصوص خودشان نيز شرکت مي‌کنند و از آموزش‌هاي لازم و مناسب برخوردار مي‌شوند. در انتخاب دانش آموزان اين کلاس‌ها بايد دقت فراوان به عمل‌ آيد. اگر دانش‌آموز تيزهوش در مدارس عادي آموزش ببيند و ضمن برخورداري از آموزش ويژه در مواردي هم پروژه‌هاي انفرادي نيز به او داده شود، هرگز دچار سرخوردگي و ناراحتي نخواهد شد. اين شيوه يکي از بهترين روش‌هاي آموزش تيزهوشان محسوب مي‌‌شود.

- برنامه‌هاي تابستاني: برنامه‌هاي تابستاني آموزش تيزهوشان معمولاً به دو صورت انجام مي‌گيرد؛ يکي اينکه اين آموزش‌ها براي ارتقاء دانش‌آموز صورت مي‌گيرد. بدين معني که دانش‌آموز تيزهوش برنامه‌ آموزش يک‌ساله را در طول تابستان به طور فشرده تمام کند و به کلاس بالاتر برود. ديگر اينکه اين آموزش ممکن است براي انجام پروژه‌هاي انفرادي و فوق برنامه انجام مي‌گيرد، که هدف آن سرگرمي‌و رشد و پرورش استعدادهاي خلاق و افزايش توانائي‌هاي تيزهوشان است.

- آموزش مکاتبه‌اي: برنامه‌هاي آموزش مکاتبه‌اي هنگامي‌بيشتر کاربرد دارد، که به دليل نبود امکانات يا مسائل و مشکلات ديگر انجام برنامه‌هاي آموزشي براي کودکان تيزهوش مقدور و ميسر نباشد. 


کودکان آفريننده و نوآور:

از آفرينندگي تعاريف گوناگوني بعمل آمده است، که گاهي اوقات توافق چنداني در اين تعاريف ديده نمي‌شود. «تورنس» به جنبه فرهنگي آفرينندگي بيشتر توجه دارد و عملي را ابتکار و نوآوري مي‌داند، که براي فرد و اجتماع تازگي داشته باشد و علاوه براين براي جامعه نيز مفيد باشد. «گيلفورد» معتقد است، که عوامل مختلف مانند اصالت، انعطاف‌پذيري، رواني در کلام، انگيزش و... سبب نوآوري مي‌شود. «گتزل» و «جکسون» اعتقاد دارند که آفرينندگي چيزي است، که جدا و بالاتر از هوش معمول است. «آزوبل» هم آفرينندگي را استعدادهاي بي‌نظيري مي‌داند، که يک فرد مي‌تواند در يک زمينه بخصوصي داشته باشد. به نظر او افراد خلاق افرادي غيرمعمول هستند. کارها، بازي‌ها و فعاليت‌هاي کودک تا حدود زيادي نشان‌دهنده توانائي‌ها و استعدادهاي او است و چنانچه احتمال داده شود که کودک داراي استعداد آفرينندگي و خلاقيت است، بايد با معلم، والدين و همه کساني که به نحوي با او در ارتباط هستند، تماس برقرار و در اين باره با آنها مشورت شود. نوآوري و آفرينندگي يکي از استعدادهايي است، که در مدارس اغلب مورد غفلت و بي‌توجهي قرار مي‌گيرد. محيط زندگي و اجتماعي نقش بسيار مهمي‌ در آفرينندگي و خلاقيت دارد. از آنجا که کودکان بيشتر اوقات خود را در مدرسه مي‌گذرانند و تحت تأثير معلمان، برنامه‌ها و ارزش‌هاي حاکم بر آن قرار مي‌گيرند، مي‌توان گفت که مدرسه تا چه اندازه‌ مي‌تواند در خلاقيت آنها مؤثر باشد. بويژه اين مسئله درباره كلاس‌‌هاي ابتدايي مصداق بيشتري دارد. زيرا به عقيده تورنس رشد و تکامل آفرينندگي در پايه دوم ابتدايي به نهايت اوج خود مي‌رسد. بنابراين بايد معلمان ابتدايي به اين مسئله توجه کامل داشته باشند و در آموزش‌هاي خود از شيوه‌هايي بهره گيرند، که موجب رشد و تکامل نوآوري و خلاقيت کودکان شود. در تحقيقات تورنس معلمان به دو دسته تقسيم شدند. معلماني که نگرش مثبت به خلاقيت داشته و معلماني که نگرش منفي به خلاقيت داشتند. نتايج تحقيق حاکي از آن بود، که معلماني که نگرش مثبت به خلاقيت داشتند، خلاقيت دانش‌آموزان را افزايش داده‌اند. همچنين تحقيقات «‌ترنر» و «دني» نشان دهنده اين است که معلماني که دلسوز بوده‌اند و با دانش‌آموزان رفتار صميمي ‌و غيررسمي ‌داشته‌اند، بيشتر از معلمان منظم و داراي رفتار رسمي، روحيه خلاق و آفرينندگي را در دانش‌آموزان خود بوجود آورده‌اند. «بارون» معتقد است که با زياد شدن سن، انعطاف‌پذيري فرد کاهش مي‌يابد، رفتارهايش شکل و جهت مي‌گيرد و در نتيجه استعداد نوآوري و خلاقيت او کمتر مي‌شود.

بنابراين دوران کودکي بهترين دوران رشد و شکوفايي و خلاقيت است. از اين رو مدارس بايد زمينه مناسب و امکانات لازم براي رشد و نمو نوآوري و آفرينندگي کودکان را فراهم سازند، تا آنها بتوانند به راحتي توانايي‌ها و استعدادهاي خود را شکوفا كنند. امروزه با توجه به پيشرفت علوم و فنون و نياز جامعه به افراد مبتکر، آموزش و پرورش کودکان آفريننده بسيار مورد توجه قرار گرفته است. روش‌هاي متعددي براي آموزش اين کودکان ارائه شده است، که به برخي از آنها اشاره مي‌شود:

1. افکار و انديشه و عقايد کودکان نوآور بايد مورد احترام قرار گيرد.

2. آموزش آنها بايد به صورت غيرمستقيم و اکتشافي باشد.

3. بايد براي پرسش‌هاي اين کودکان اهميت قايل شد و با احترام به آنها پاسخ داد.

4. اين کودکان را بايد با مسايل و موضوعات گوناگون روبرو كرد، تا دست به ابداع و نوآوري بزنند.

5. افکار و عقايد کودکان آفريننده را نبايد ارزشيابي کرد، بلکه بايد فقط آنها را مورد آزمايش قرار داد.


کودکان عقب مانده ذهني:

کودکان عقب مانده ذهني از نخستين گروه‌هاي کودکان استثنايي بودند که توجه دست‌اندرکاران تعليم و ‌تربيت را به خود معطوف داشتند. اولين آزمون هوشي براي تشخيص و تفکيک اين کودکان از دانش‌آموزان عادي مدارس، توسط «آلفرد بينه» و همکارانش تهيه شد و از آغاز قرن بيستم همواره در جهت شناخت و تعليم و ‌تربيت اين قشر که حدود 5/2درصد کودکان را تشکيل مي‌دهند، تحقيقات فراواني انجام گرفت. 

عقب ماندگي ذهني عبارت است از اختلال شديد در هوش عمومي. علت عقب ماندگي ذهني معمولاً زيستي است. مانند آسيب‌هاي مغزي در هنگام تولد. البته عوامل رواني - اجتماعي نيز ممکن است موجب عقب ماندگي ذهني شوند. بعضي از کودکان که از لحاظ زيستي بهنجارند و نزد بزرگسالان دچار عقب ماندگي ذهني پرورش مي‌يابند، ممکن است دچار عقب ماندگي ذهني شوند. به اين عقب‌ماندگي ذهني، عقب ماندگي خانوادگي مي‌گويند. ميزان عقب‌ماندگي ذهني کمي ‌بيشتر از دو درصد کل جمعيت است. در صورتي که روش‌هايي مانند مشاوره ژنتيک و روش‌هاي زايمان بهتر به کار رود، اين ميزان را مي‌توان کاهش داد.



طـبقه‌بنـدي کـودکـان عقب مانده ذهني:

‏1. کودکان کانا يا کور ذهن: طبقه‌اي که بيشترين ميزان نقص ذهني را از خود نشان مي‌دهد، به کانا يا کور ذهن موسوم است. کودک کانا آنقدر از لحاظ عقلاني ضعيف است، که صحبت کردن را نمي‌آموزد و براي برطرف كردن نيازهاي بدني خود، معمولاً چيزي ياد نمي‌گيرد.اين گروه از کودکان نياز به محافظت و سرپرستي کامل دارند، زيرا حتي نمي‌توان آنها را براي انجام امور عادي و ساده زندگي روزانه ‌تربيت کرد. اين كودكان قادر نيستند بياموزند بدون پشتيباني و حمايت ديگران، در مقابل خطرات از جان خود محافظت کنند. طبق آزمون‌هاي روانشناسي اين کودکان هوش بهري بين صفر تا 20 يا 25 دارند.

2. کاليو يا کند ذهن: يک کودک کاليو احتمالاً قدري توانايي زبان آموزي از خود بروز خواهد داد، براي برآوردن نيازهاي بدني خود‌تربيت‌پذير خواهد بود و قدرت ‌تربيت‌پذيري براي انجام عادات و امور روزانه را خواهد داشت. با وجود اين در سراسر زندگي خود، خواه در خانه و يا در مؤسسات و انجمن‌هاي حمايت کودکان، به نظارت و مراقبت کامل احتياج دارد. طبق آزمونهاي هوش، کودکان کاليو هوش بهري بين 20 يا 25 تا 40 يا 50 دارند.

3. کودن: اين کودکان تا حدودي نسبت به خواندن، نوشتن، رياضيات و... آموزش‌پذير هستند. در عادات و انجام امور روزانه، بطور قابل ملاحظه‌اي مي‌توان آنها را‌تربيت کرد و در امور اجتماعي و شغلي تا اندازه‌اي آموزش‌پذيري دارند. تعداد زيادي از اين کودکان در کلاس‌هاي ويژه عقب‌مانده‌هاي ذهني مشغول به تحصيل هستند و در برخي از مناطق هم با وجودي که آموزش‌پذيري اين کودکان در مقايسه با کودکان عادي پايين‌تر است، در کلاس‌هاي عادي پذيرفته مي‌شوند. کودن‌ها معمولاً مي‌توانند بياموزند، که خود را با محيط اجتماعي خارج از آموزشگاه يا مؤسسه وفق دهند. همچنين مي‌توانند تا حدود زيادي يا حتي بطور کامل به خود متکي باشند، به شرطي که آموزش مناسبي در اين زمينه ديده باشند و تا حدودي هم تحت نظارت و مراقبت قرار گيرند. دامنه تغيير هوش آنان بين 50 تا 70 است.

4. کودکان مرزي: کودکان مرزي را به سختي مي‌توان در طبقه کودن‌ها يا عادي‌ها جاي داد. برخي از اين کودکان را در کلاس‌هاي ويژه مدارس عادي جاي مي‌دهند. حال آنکه بقيه در کلاس‌هاي عادي به تحصيل مشغول مي‌شوند. اين کودکان معمولاً از نظر يادگيري تا آن حد عقب ماندگي دارند، که در وفق دادن خود با مدرسه مشکلاتي ايجاد مي‌کنند. طبق طبقه‌بندي اوليه‌ ‌ترمن کودکان مرز هوش بهري بين 70 تا 80 يا 85 دارند.

5. کودکان عادي ضعيف: اصطلاح عادي ضعيف درباره کودکي به کار مي‌رود که در پايين‌ترين حد دامنه تغيير کودکان عادي قرار گرفته است. چنين کودکي استعداد آن را دارد، که در بيشتر فعاليت‌هاي مدرسه بجز موارد درسي دشوار، با بيشتر کودکان رقابت كند. وي در اين مواد درسي کمي ‌از سطح عادي پايين‌تر است و بطور کلي وقتي در دوره ابتدايي با کودکان هم سن و سال خود مقايسه مي‌شود، يک يا دو سال از آنها عقب‌تر است. چنين کودکي دوره دبيرستان را با مشکلاتي مي‌گذراند، ولي در بيشتر موارد پيش از آنکه تحصيل خود را به پايان برساند، دبيرستان را‌ترک مي‌کند.


برنامه آموزشي کودکان عقب مانده ذهني:

کودکي که هوش بهر او زير حد متوسط است، با مشکلات زيادي در مدرسه و کلاس درس مواجه خواهد شد. به عنوان نمونه وقتي که يک کودک عقب‌مانده ذهني با بهر هوشي 67 در سن 6 سالگي وارد مدرسه مي‌شود، از نظر عقلي چهار سال دارد. ممکن است معلم از او انتظار داشته باشد، که خواندن را بياموزد اما او هنوز توانايي اين کار را ندارد. در اين حال معلم ممکن است به عقب‌ماندگي او قبل از کلاس نيز تأکيد کند و در پايان سال هم ممکن است، که بايد آن کلاس را دوباره تکرار کند يا به کلاس دوم فرستاده شود. او حالا در سن 7 سالگي است، اما هنوز از لحاظ عقلي و ذهني قادر به خواندن نيست و حتي در خواندن مطالب بسيار ساده و آسان نيز ناتوان است. چنين کودکي مدرسه را با تلاش زياد و با وجودي که مطالب درسي براي او خيلي دشوار است، سال به سال ادامه مي‌دهد. در سن 12 سالگي سن عقلي او برابر با 8سال است و حالا مي‌تواند کلاس سوم را طي كند، اما احتمالاً خود را در کلاس پنجم مي‌يابد. چنين دانش‌آموزي در يک مدرسه عادي مشغول به تحصيل است، که نيازهاي او براي پيشرفت و رشد و تکامل با سرکوبي يا محروميت مواجه مي‌شود. اين دانش‌‌آموز ممکن است در سن 15 تا 16 سالگي دوره ابتدايي را به پايان برساند و اگر بخواهد به دبيرستان وارد شود، در تحصيلات خود با مشکلات و ناملايمات بسيار زيادي روبرو خواهد شد، زيرا در اين موقع او از نظر سن عقلي فقط 10 سال دارد، نتايج تحقيق جانسون در رابطه با وضعيت اجتماعي کودکان عقب مانده ذهني، که در مدارس عادي فاقد کلاس ويژه بسر مي‌بردند، نشان مي‌دهد:

1. کودکان عقب مانده ذهني از نظر سني بطور قابل توجهي از همکلاسان خود بزرگتر هستند.

2. در اين مدارس کودکان عقب‌مانده ذهني گوشه‌گير شده‌اند و کودکان عادي آنها را نمي‌پذيرند.

3. کودکان عقب مانده ذهني از نظر آموزشي به مراتب پايين‌تر از سطح کلاس خود هستند. بنابراين در نظام مدرسه بزرگ، تشکيل کلاس ويژه براي دانش‌آموزان عقب مانده ذهني بسيار مطلوب است. در چنين کلاس‌هايي سازگاري دانش‌آموزان با محتوا و مطالب درسي و امکانات تحصيلي نسبتاً آسانتر است و روش‌هاي آموزشي مطابق با نيازها، احتياج‌ها و توانايي‌هاي آنها پيش‌بيني شده است. البته علاوه بر اين، آموزش‌ها بايد براي هميشه معتبر و ارزشمند بوده و تأکيد آن صرفاً بر آموزش همه جانبه کودکان عقب مانده ذهني باشد. همچنين معلم بايد از ضرورت ايجاد سازگاري آگاه باشد، نيازها و توانايي‌هاي گروه عقب‌ماندگان را بشناسد و توانايي آموزش به آنها را داشته باشد.

بطور کلي سازماندهي يک کلاس ويژه ابتدايي براي کودکان عقب مانده ذهني، يکي از اقدامات مهمي ‌است که در جهت تعديل برنامه تحصيلي آنها صورت مي‌گيرد، تا اين کودکان بتوانند تا حدودي بياموزند. وضعيتشان را عليرغم همه مشکلات و ناتوانايي‌هاي ذهني خود با موقعيت مدرسه سازگار كنند. اين کلاس‌ها بايد طوري طرح‌ريزي شده باشد که برنامه‌هاي آنها بتواند امکانات و تسهيلات آموزشي مناسب و کافي را براي اين کودکان فراهم كند. برخي از اهداف و مقاصد اين کلاس‌ها عبارتند از:

1. برقرار کردن يا برقراري دوباره اعتماد و اطمينان کودک به توانائي‌هاي خويش.

2. تقويت عادات مربوط به بهداشت جسمي‌ و ‌ايمني براساس نيازهاي اين کودکان.

3. فراهم کردن آموزش‌هاي لازم براي والدين، به‌طوري که آنها ناتواني‌ها و محدوديت‌هاي کودک خود را از لحاظ روابط اجتماعي، پيشرفت تحصيلي و... بشناسد و او را با هر خصوصيات، ناتوانايي‌ها و لياقت‌هايي که دارد، بپذيرند.

4. تأکيد بر سازگاري اجتماعي و مشارکت کودک در کارهاي گروهي و فعاليت‌هاي اجتماعي در جهت رسيدن به شايستگي اجتماعي.

5. تقويت توانايي زباني در کودکان عقب مانده ذهني، که اين امر يکي از کمبودهاي مهم و اساسي آنهاست.

6. تقويت مفاهيم مقداري قبل از آموزش رياضيات.

7. فراهم آوردن زمينه لازم براي ايجاد توانايي تفکر بهتر در کودک.

8. تقويت توانايي‌هاي ادراک بينايي و شنوايي به منظور آمادگي براي فعاليت‌هاي خواندن.

9. ايجاد امکاناتي براي به کار افتادن عضلات اين کودکان، به منظور هماهنگي حرکتي بيشتر.

10.فراهم آوردن زمينه و ايجاد امکاناتي براي تقويت تکلم آنها.

11. تقويت آن دسته از عادات و برخوردهايي که به کودکان امکان مي‌دهد، تا بيشترين استفاده را از شرکت در فعاليت‌هاي گروهي کلاس ببرند.