اولویت، اهمیت و علت اصلی آموزش استدلال، مسائل بهداشتي و مهارت هاي متفاوت اجتماعي و کاربردي در تامين سلامت و رشد جسماني، رواني و اجتماعي کودکان ضامن سلامت آينده جامعه از طریق خانواده، رسانه و مدرسه و همچنین شناخت ویژگی های نوجوانان

در هر کشوري کودکان و نوجوانان جزو اقشار آسيب پذير جامعه هستند و تامين سلامت جسماني، رواني و اجتماعي کودکان و نوجوانان ضامن سلامت آينده جامعه است. به عبارتي سرمايه گذاري در امر سلامت و تامين رفاه و امنيت کودکان ونوجوانان نقش عمده اي در کاهش بار بيماري هاي جسمي و رواني و صرفه جويي در امر درمان بخش عمده اي از بيماري ها دارد. کارشناسان تاکيد مي کنند آموزش مهارت هاي متفاوت و کاربردي کردن مواد درسي يکي از اولين گام ها براي تربيت نسلي است که قبل از حفاظت از آنچه جامعه در اختيارش مي گذارد، بايد حفاظت از خود را بياموزد.در کشور ما دانش آموزان ۲۵ درصد جمعيت کشور را تشکيل مي دهند و از مهم ترين گروه هاي در معرض خطر سوانح، حوادث و خشونت هستند.
علت اصلي آسيب پذيري کودکان و نوجوانان کامل نشدن فرآيند يادگيري مهارت ها و شرايط سني آنان است و به همين دليل آموزش مسائل بهداشتي و مهارت هاي اجتماعي به آنان، بايد در اولويت قرار بگيرد. نکته اين جاست که متاسفانه گاه مسائل عاطفي و رواني و اجتماعي ذيل مسائل جسماني در زمينه تربيت کودک قرار مي گيرد و خانواده ها از رشد مهارت هاي اجتماعي، عاطفي و رواني کودک و لوازمي که يک کودک براي طي کردن مسير صحيح زندگي به آن نياز دارد، غافل هستند و در واقع فراهم آوردن امکانات مالي و تامين نيازهاي جسمي کودک را تنها اولويت مهم فرض مي کنند. در اين باره با يکي از کارشناسان گفت وگويي انجام داده ايم که در ادامه مي خوانيد.

خانواده، رسانه و مدرسه:
با توجه به پيشرفت حيرت آور فن آوري، رشد صنعت، بازار کار، جمعيت، افزايش آسيب هاي اجتماعي، بيماري هاي جسمي و رواني و تنوع فرقه هاي سياسي و اجتماعي، مهارت هاي کودک هم بايد افزايش يابد و پابه پاي زمانه پيش برود تا وي بتواند در آينده از آسيب هاي جسماني و رواني در امان بماند.حامد سيامکي خبوشان کارشناس ارشد روانشناسي باليني با بيان اين مطلب به خراسان افزود:اين در حالي است که نتايج تحقيقات نشان مي دهد کودکان در زمينه يادگيري مهارت هاي ايمني، حفاظت از خود و سازگاري به شدت ضعف دارند و خانواده و رسانه و مدرسه به ندرت توانسته اند اين مهارت ها را در آن ها افزايش دهند.نتايج تحقيقات نشان مي دهد که بيش از نيمي از نوجوانان حتي نمي توانند نام يک بيماري رواني را بگويند. اين در حالي است که کم دانشي آن ها افزايش خطر سوء رفتار و مشکلات رواني را در پي دارد. به اين ترتيب نوجوانان در برابر آسيب هاي اجتماعي بسيار آسيب پذير هستند.يک سوم نوجوانان در سطح دنيا به اطلاعات اينترنتي درباره بيماري ها اطمينان مي کنند که خود اين مسئله آسيب هاي جديدي به دنبال دارد. همچنين از هر ۱۲ کودک و ۱۵ نوجوان در سراسر جهان، حداقل يک نفر آگاهانه به خود آسيب مي زند.وي ادامه مي دهد: افزايش اعتماد به نفس، خودپنداري مثبت، کاهش احساس حقارت، توانايي بحث کردن و تحليل مسائل و سازگاري با اجتماع از مهارت هايي است که مي توان در خانه و مدرسه به کودک آموخت تا بتواند بهتر با مشکلات و چالش ها روبه رو شود.

رشد اجتماعي:
رشد اجتماعي به عنوان يکي از اولين اصول سازگاري اجتماعي با ايجاد تغييرات آشکار در شيوه هاي ارتباطي با والدين و همسالان آغاز مي شود. در واقع تغييرات آشکار زيستي و بلوغ در دوره نوجواني، سبب ايجاد فاصله بين نوجوان و والدين مي شود و همين امر زمينه رشد اجتماعي را فراهم مي کند. اين امر به تدريج استقلال بيشتري را براي نوجوان به همراه مي آورد. از طرفي مقدمات عضويت در گروه هاي ناهنجار و غيراخلاقي در دوره نوجواني و هنگام فاصله گيري از خانواده ايجاد مي شود.اين مهارت بايد از سال هاي قبل و طي آموزش هايي که نوجوان در خانواده ديده کسب شده باشد و همين جا بايد تاکيد کنيم که متاسفانه بسياري از نوجوانان ما فاقد اين مهارت هستند.

شناخت ويژگي هاي نوجوان:
يکي ديگر از مهارت هايي که به آن توجه چنداني نمي شود، شناخت ويژگي هاي فردي است. در دوران بلوغ ويژگي هاي عاطفي، روان  شناختي و جسماني فرد تغييراتي پيدا مي کند و تمام اين تغييرات به زمينه مناسبي نياز دارد تا به رشد نوجوان در ابعاد مختلف بينجامد. اگر جامعه و مدرسه در زمينه تربيت مناسب و هماهنگ با شرايط، ويژگي ها و خصوصيات نوجوان برنامه ريزي نکرده باشد، نمي توانيم جوانان خلاق، نوعدوست و شايسته تحويل جامعه دهيم.سيامکي از ناآگاهي نوجوان نسبت به ويژگي ها و خصوصيات رواني و جسماني خود، به عنوان يک معضل ياد مي کند و مي گويد: اين در حالي است که خانواده و جامعه هم براي شناسايي علايق، استعدادها، توان و نيازها و خواسته هاي نوجوان تلاش نمي کند بنابراين تربيت هماهنگ با خلقيات و ويژگي هاي رفتاري نوجوان حاصل نمي شود.از سوي ديگر يکي از علل آسيب پذيري نوجوانان کامل نشدن مهارت ها و شرايط سني آن هاست که اين امر در مواردي سبب افزايش خطر ابتلا به بيماري هاي عفوني خطرناک به دليل ناآگاهي مي شود. هم اکنون دانش آموزان مقطع راهنمايي و دبيرستان قادر نيستند اسم چند بيماري پرخطر را نام ببرند يا تفاوت رفتار پرخطر با کم خطر را توضيح دهند.

اهميت آموزش استدلال به نوجوانان:
مروي- کودک و نوجوان براي پيشگيري از انواع ناهنجاري ها به مهارت هايي نظير استدلال، حافظه و خودکنترلي نياز دارند. سيامکي خبوشان کارشناس ارشد روان شناسي باليني با بيان اين مطلب به خراسان ادامه مي دهد: متاسفانه بيشتر دروس در مدارس ما نه بر مبناي استدلال که مبتني بر حفظيات است در صورتي که نوجوان قادر است با شناخت مسائل استدلال کند و دروس بايد به نحوي ارائه شود که وي را به استدلال و تحليل تشويق کند. به عبارتي آنچه بچه ها در مدارس مي آموزند، عملي و کاربردي نيست و مطابقتي با آنچه در دنياي واقعي براي آن ها رخ مي دهد ندارد و اطلاعاتي که دارند براي رويارويي با آنچه رخ مي دهد، کافي نيست. منظور ما از فقدان مهارت و نبود آموزش براي فراگيري يکسري مهارت ها همين است که بچه ها بلد نيستند از خودشان در برابر آسيب هاي اجتماعي و خطراتي که آن ها را تهديد مي کند، محافظت کنند.

SH