اصول برنامه‌ریزی درسی

 "سامانه صدای مشاور تحصیلی"

 مشاوره دهنده تخصصی برنامه ریزی درسی

 برای تماس با مشاورین ما تنها با تلفن ثابت و بدون گرفتن کد، با شماره  9099071613  تماس بگیرید.

 تماس از 8 صبح تا 12 شب

 حتی ایام تعطیل

اصول برنامه‌ریزی درسی

مهم‌ترین اقدام در سال کنکور، به دلیل حجم زیاد مباحث و فرصت کوتاه برای مطالعه، برنامه‌ریزی است. بیش‌تر داوطلبان کنکور، به دلیل این که در سال‌های پایه برنامه‌ریزی مناسبی برای درس خواندن نداشته‌اند، برای انجام این کار مشکل دارند و به سختی برنامه‌ریزی می‌کنند.

اما در واقع برنامه‌ریزی کار بسیار ساده‌ای است. هر برنامه‌ای شامل ۲ مرحله است:

الف) برنامه کلی

ب) برنامه جزیی

شاید افزایش ناگهانی ساعت مطالعه غیرممکن به نظر برسد اما باید بدانید که اگر چه شروع کردن دشوار است ولی بالاخره باید روزی شروع کرد.

پس بهتر است برای این که فاصله شما با رقبا زیاد نشود این کار را از همین امروز شروع کنید.

بررسی‌ها نشان داده است فاصله ساعتی مطالعه داوطلبان ضعیف و قوی در دوره تابستان بسیار زیاد بوده و دوره پاییز و زمستان به هم نزدیک می‌شود و در نهایت در بهار به طور تقریبی به بیش‌ترین مقدار خود رسیده و با هم مساوی می‌شود.

پاسخ پرسش بسیاری از داوطلبان کنکور از ماه مهر به بعد در مورد این که چرا با وجود مطالعه زیاد، رشد زیادی نمی‌کنیم در همین نکته است.

اگر خوب مطالعه نکنید فاصله شما با رقبایتان زیاد می‌شود و جبران این فاصله حتی اگر با سرعت رقبای خود هم حرکت کنید کار بسیار دشواری است.

الف) برنامه کلی (سالیانه و ماهیانه):

هدف اصلی از تهیه یک برنامه، ایجاد نظم در مطالعه است. در قدم اول شما باید تعیین کنید که با کدام‌یک از برنامه‌های کلی زیر خود را هماهنگ می‌کنید:

۱) مدرسه

۲) کنکور آزمایشی

۳) مشاور

۴) سایر موارد

اگر در حال تحصیل در دوره پیش‌دانشگاهی هستید بهتر است گزینه‌ی مدرسه را انتخاب کنید یعنی برنامه کلی سالیانه و ماهیانه‌ی شما طبق پیشرفت درسی معلم‌ها خواهد بود و شما باید کنکور آزمایشی و … را با برنامه مدرسه هماهنگ کنید.

اما اگر فارغ التحصیل هستید یا داوطلب غیرحضوری بهتر است بر اساس سرفصل‌های یک کنکور آزمایشی و بر اساس پیشرفت درسی آن حرکت کنید و یا با نظر یک مشاور برنامه‌ی کلی خود را طراحی کنید.

به هر حال مهم‌ترین نکته، هماهنگی این فاکتورها با یک‌دیگر است و اگر شما نتوانید آن‌ها را با هم هماهنگ کنید باید یک برنامه را به عنوان برنامه اصلی در نظر بگیرید و دیگر عوامل را تا جایی که به برنامه اصلی لطمه‌ای نزند اجرا کنید.

برنامه کلی شما تعیین می‌کند که در هر هفته یا هر ۲ هفته چه مباحثی را باید مطالعه کنید و بعد از آن بر اساس برنامه کلی برنامه جزیی تنظیم می‌گردد.

ب) برنامه جزیی (هفتگی و روزانه):

تنظیم و تهیه‌ی برنامه‌ی جزیی برخلاف برنامه‌ی کلی بر عهده شماست. برنامه کلی را شما باید انتخاب کنید و تهیه‌ی آن بر عهده مدرسه، گروه برنامه‌ریزی کنکورهای آزمایشی و یا مشاور شماست. اما بعد از انتخاب برنامه کلی باید برنامه جزیی را بر اساس مباحثی که در برنامه کلی تنظیم شده است، تهیه نمایید. تهیه برنامه جزیی، اصول و قواعد مشخصی دارد.

شما باید ابتدای هر هفته بر اساس اصولی که در زیر به آن‌ها اشاره شده است یک برنامه درسی برای خودتان تنظیم کنید و سپس در ابتدای هر روز آن را تکمیل نمایید.

هفت اصل برنامه‌ریزی جزیی

اصل ۱ ـ تعادل مطالعاتی: به درصدها و نتیجه ۲ داوطلب زیر دقت کنید:

همان‌طور که می‌بینید داوطلب A تنها به دلیل این‌که در ۲ درس، درصد بسیار پایینی را کسب کرده است، علیرغم این که در ۵ درس از داوطلب B درصد بالاتری دارد، رتبه و نتیجه‌ی بدتری را کسب کرده است و این موضوع ارتباطی به نوع درس‌ها ندارد بلکه نوسان درصدها است که باعث این اتفاق شده است.

هر قدر درصدها (با یک میانگین ثابت) دارای پراکندگی کم‌تری باشند رتبه بهتری کسب خواهیم کرد به همین دلیل باید در مطالعه خود تعادل را رعایت کنیم. به بیان دیگر داوطلب A یا در مطالعه متعادل عمل نکرده است و یا در آزمون فرصت پاسخگویی به سوالات را نداشته است.

اما در اصل تعادل باید توجه کنیم که درس‌ها را به اندازه اهمیت آن‌ها مطالعه کنیم. در انتهای دفتر برنامه‌ریزی ضرایب دروس در زیر گروه‌های هر گروه آزمایشی آمده است. که با توجه به این ضرایب می‌توانید تعادل در مطالعه را مورد بررسی قرار دهید.

به طور مثال فرض کنید داوطلبی در گروه آزمایشی ریاضی، یکی از رشته‌های زیر گروه یک را به عنوان رشته مورد علاقه خود انتخاب کرده است. همان‌طور که می‌دانید در آزمون سراسری ضریب درس اختصاصی ۳ برابر ضریب دروس عمومی است بنابراین ضرایب هر یک از دروس به شرح زیر خواهد بود.

مجموع این ضرایب برابر ۳۸ است. حال اگر داوطلب موردنظر در هفته ۴۵ ساعت مطالعه می‌کند برای پیدا کردن ساعت مطالعه مطلوب در هر درس باید از تناسب زیر استفاده کند.

مثلاً در درس ادبیات که ضریب ۴ دارد.

البته پس از محاسبه این ساعت‌ها باید به نقاط ضعف فردی نیز توجه کنید و بر اساس توانایی‌های خود و مشورت با یک فرد متخصص، ساعت مطالعه مطلوب هر درس را استخراج کنید.

اصل ۲ ـ واحد مطالعه: برخی از داوطلبان عادت دارند ساعت‌ها مطالعه کنند و برخی دیگر نمی‌توانند حتی چند دقیقه به صورت متوالی این کار را انجام دهند.

همان‌طور که قبلاً تأکید کردیم کنکور به دلایل تفاوت‌هایی که با پایه دارد نیازمند تغییر در روش مطالعه و برنامه‌ریزی است، طبق تحقیقات صورت گرفته مطالبی که در ابتدا و انتهای واحد زمانی مطالعه می‌شوند دارای حداکثر یادآوری خواهند بود. (طبق نمودار)

بنابراین اگر داوطلبی بدون وقفه بیش از ۲ ساعت مطلبی را مطالعه کند دارای دو زمان حداکثر یادآوری خواهد بود. در حالی که اگر همین حجم در ۲ زمان ۱ ساعت مطالعه شود دارای چهار زمان حداکثر یادآوری خواهد بود.

با توجه به آهنگ زمانی مطالعه، بهترین واحد زمانی بین ۶۰ تا ۹۰ دقیقه می‌باشد.

توصیه می‌کنیم به ازای هر ۷۵ دقیقه مطالعه، ۱۵ دقیقه استراحت کنید.

اصل ۳ ـ تنوع در مطالعه: یکی از مهارت‌های لازم برای داوطلبان کنکور توانایی انتقال یا شیف (Shift) ذهنی است.

  در کنکور شما باید چندین درس را در کنار هم پاسخ دهید لذا باید این توانایی را داشته باشید. یکی از راه‌هایی که می‌توانید این مهارت را در خود ایجاد کنید، تنوع مطالعاتی است.

با توجه به این اصل شما باید هر روز حداقل ۳ عنوان درس را بخوانید.

اصل ۴ ـ ترتیب مطالعه‌ی دروس:

۲ نکته مهم در این اصل وجود دارد.

اول) بهتر است حداکثر ۲ درس اختصاصی را به صورت متوالی مطالعه کنید یعنی بعد از مطالعه ۲ درس اختصاصی یک درس عمومی بخوانید.

دوم) درس‌هایی را که علاقه بیش‌تری به آن‌ها دارید در ابتدا و انتهای برنامه و درس‌هایی را که خواندن آن‌ها برایتان دشوار است در اواسط برنامه مطالعه کنید. با این روش درس‌های سخت وقتی مطالعه می‌شوند که شما به اندازه کافی گرم شده‌اید.

اصل ۵ ـ مطالعه‌ی آزاد: آیا تا به حال شده است که برنامه‌ای را تنظیم کنید و نتوانید آن را به درستی اجراء کنید. شاید بعضی از اوقات فقط به دلیل این که نتوانسته‌اید یک زنگ (واحد) مطالعه را انجام دهید دلسرد شده‌اید … برنامه‌ی تنظیم شده توسط شما اگر انعطاف کافی را نداشته باشد این مشکلات را به وجود خواهد آورد.

در هر برنامه‌ای %۱۰ کل برنامه باید «آزاد» باشد تا اگر حوادث غیرمترقبه‌ای باعث شد نتوانید پیش‌بینی را اجرا کنید در واحد مطالعه‌ی آزاد جبران شود، بنابراین:

در طول هفته، ۴ واحد مطالعاتی را در نظر بگیرید و نام یکی از درس‌های ضعیف خود را زیر خط کسری بنویسید. اگر در طول هفته و قبل از مطالعه‌ی آزاد تمامی پیش‌بینی‌ها را اجرا کردید در زنگ مطالعه‌ی آزاد، درس ضعیف خود را بخوانید.

اما اگر یک روز نتوانستید به هر دلیل یکی از واحدهای پیش‌بینی را اجرا کنید بعد از تغییر اولویت باید یکی از واحدها را به مطالعه‌ی آزاد منتقل کنید.

اصل ۶ ـ درس هر روز را همان روز مطالعه کنید: اگر جزء داوطلبانی هستید که مشغول به تحصیل در دوره پیش‌دانشگاهی می‌باشید و یا از فارغ التحصیلانی هستید که به کلاس می‌روید، این اصل مهم‌ترین اصل برای شماست.

طبق نمودار، یادآوری مطالب بعد از یادگیری اوج می‌گیرد و سپس به سرعت رو به کاهش می‌گذارد. اگر هر روز درس همان روز را مطالعه کنید علاوه بر این که سرعت مطالعه شما افزایش می‌یابد، عمق یادگیری مطالب نیز بیش‌تر خواهد شد. بنابراین توصیه می‌کنیم هر روز درس‌های همان روز را مطالعه کنید.

اصل ۷ ـ میزان خواب و استراحت: سوال بسیاری از داوطلبان این است که چند ساعت در روز بخوابیم. طبق تحقیقات، خواب مورد نیاز افراد ۱۵ تا ۲۵ ساله در حدود ۶ الی ۸ ساعت در شبانه‌روز است. یعنی اگر داوطلبی کم‌تر از ۶ ساعت در شبانه‌روز بخوابد لطمه‌های جبران‌ناپذیری در دراز مدت خواهد دید.

البته ممکن است این لطمه‌ها در کوتاه مدت مثلاً چند هفته یا چند ماه احساس نشود اما به طور کلی کم خوابی علاوه بر کاهش میزان تمرکز، پرش ذهن و افزایش بی‌دقتی، باعث کاهش سرعت مطالعه و ضعف در حافظه نیز می‌گردد. یادتان باشد ارزش یک خواب خوب کم‌تر از یک مطالعه مفید نیست.

توصیه می‌شود از ۷ ساعت خواب، حداقل ۵ ساعت آن به صورت متوالی باشد این کار انرژی بیش‌تری ایجاد خواهد کرد. اکنون باید بر اساس ۷ اصل گفته شده، ۳ گام زیر را انجام دهید تا برنامه‌ی درسی خود را معین کنید:

گام ۱: تعداد واحد مطالعاتی هر روز را تخمین بزنید:

در گام اول شما باید هر روز هفته را به صورت فرضی در نظر بگیرید و طبق اصول گفته شده تخمین بزنید که چند واحد مطالعاتی خواهید داشت. مثلاً: شنبه ساعت ۳۰/۱۴ از مدرسه تعطیل می‌شوم و ساعت ۱۵ به منزل می‌رسم. ساعت ۳۰/۱۶ می‌توانم درس خواندن را شروع کنم. از ساعت ۳۰/۱۶ الی ۴۵/۱۷ یک واحد مطالعاتی و … و به این ترتیب مثلاً متوجه می‌شوید که شنبه‌ها می‌توانید ۵ واحد مطالعاتی داشته باشید و این کار را برای تمامی روزهای هفته انجام دهید.

گام ۲: درس‌های هر روز را در همان روز در جدول پیش‌بینی هفتگی قرار دهید. همان‌طور که در اصل ۶ گفتیم مطالعه درس هر روز در همان روز مهم‌ترین کار شماست. بنابراین ابتدا به تناسب نیاز خود نام درس‌های هر روز را در جدولی که با توجه به تعداد واحد مطالعاتی در گام ۱ معین کردید بنویسید و ۴ زنگ مطالعه آزاد نیز در برنامه در نظر بگیرید. بهتر است این ۴ زنگ در طول هفته پخش شده باشد که اگر هر روز نتوانستید درسی را مطالعه کنید آن را سریعاً جبران کنید.

گام ۳: ایجاد تعادل در برنامه: قطعاً در جدول پیش‌بینی هفتگی تعداد بسیاری از واحدهای مطالعاتی خالی باقی‌مانده است که در گام آخر با توجه به اعدادی که در اصل اول استخراج کرده‌اید باید تعادل را در برنامه خود ایجاد کنید یعنی مثلاً اگر ساعت مطالعه ادبیات را ۵ در نظر گرفته‌اید و تا انتهای گام ۲، ۲ واحد مطالعاتی برای ادبیات در نظر گرفته‌اید، باید ۳ واحد دیگر نیز به ادبیات اضافه کنید و همزمان اصل تنوع مطالعاتی را نیز فراموش نکنید تا تبدیل به ۵ ساعت در هفته شود.

* ـ تقسیم انرژی و حفظ آن تا روز کنکور نیز هنر بسیار مهمی است که می‌توانید آن را به راحتی و با هفته‌ای ۶-۴ ساعت استراحت ایجاد کنید. در این زمان باید «بدون کنکور» زندگی کنید و کاری را انجام دهید که از آن لذت ببرید.

ج) هدف‌گذاری روزانه: اکنون شما یک جدول پر از نام دروسی دارید که قرار است هر روز آن‌ها را مطالعه کنید، اما این کافی نیست.

شما باید انتهای هر روز بر اساس نام دروسی که در جدول پیش‌بینی هفتگی معین نموده‌اید مراحل زیر را به دقت انجام دهید:

۱- ابتدا ساعت شروع و پایان هر واحد مطالعاتی را بر اساس پیش‌بینی خود مجدداً معین کنید.

۲- اگر می‌خواهید درسی را مطالعه کنید که در درس‌های فردای شما نیست ولی از نظر شما اولویت دارد مثلاً در درسی امتحان دارید، باید یکی از درس‌هایی را که اولویت کم‌تری دارد به زنگ مطالعه آزاد موکول کنید.

۳- ترتیب مطالعه دروس را بر اساس علاقه خود معین کنید.

۴- مهم‌ترین اقدام در هدف‌گذاری روزانه تعیین دقیق مبحثی است که شما بر اساس برنامه کلی باید در طول هفته و در طول یک واحد مطالعه کنید.

در این مرحله باید نام مبحث، حجم پیشروی، منبع مطالعه و تعداد تستی را که قرار است در طول یک واحد مطالعه شود دقیقاً معین کنید. این کار باید با دقت و از روی منبع انجام دهید تا واقع‌بینانه باشد اما اگر به ۸۰% حجم مبحثی که تعیین کرده بودید نرسیدید بهتر است آن را رها کنید و به برنامه خود ادامه دهید و در انتهای روز یا روزهای دیگر قسمت‌هایی را که باقی‌مانده است مطالعه کنید.

البته اگر شما چند روز این کار را انجام دهید قطعاً خواهید توانست با کم‌ترین خطا به تعیین مباحث بپردازید.

مشاورین سامانه صدای مشاور تحصیلی پاسخگوی سوالات شما پیرامون کنکور کارشناسی -کارشناسی ارشد -دکتری وکلیه رشته ها می باشند