امیدوارترین و مضطرب ترینهای کنکور ؟!

نتایج یك نظرسنجی از حدود 2 هزار دانش‌آموز دبیرستانی شامل 54 درصد پسر و 46 درصد دختر در تهران در خصوص كنكور و آینده، نشان داد: دختران بیش از پسران علاقه‌مند به تحصیل بوده، ورود به دانشگاه را برای آینده خوب، تضمین‌كننده‌تر دانسته، كمتر از پسران تحت فشار خانواده برای گرایش به تحصیل بوده، مایلند تحصیلات را با وجود ابهام در بازار كار دنبال كرده و انگیزه بیشتری برای ادامه تحصیل دارند.

امیدواری كمتر و اضطراب بیشتر دختران در كنكور 
تحقیق حاضر همچنین با اشاره به این كه اضطراب دختران در كنكور بیش از پسران و امیدواری آنها به قبولی در كنكور تا اندازه‌ای كمتر است، در مورد دیدگاه دانش‌آموزان پایه‌های تحصیلی مختلف نسبت به كنكور و آینده تحصیلی تصریح می‌كند كه دانش‌آموزان مقاطع پایین‌تر، نسبت به دانش‌آموزان مقاطع بالاتر، امیدواری و خوش‌بینی بیشتری دارند، به نحوی كه تقریبا در تمام موارد، نمرات دانش‌آموزان سال دوم، بالاترین و نمرات دانش‌آموزان سال چهارم ، پایین‌ترین است. دانش‌آموزان مقاطع پایین‌تر ( سال دومی‌ها) كمتر اضطراب كنكور را داشته، از محتوای درس‌ها رضایت بیشتری دارند و به تخصص پیدا كردن فارغ‌التحصیلان دانشگاهی بیشتر امیدوارند. به عدالت تحصیلی بیشتر اعتقاد دارند و آزمون سراسری را معیار مناسبی برای ورود به دانشگاه می‌دانند. 

دانش‌آموزان علوم ریاضی امیدوارتر از سایر دانش‌آموزان 
ارزیابی تحقیق فوق از دانش‌آموزان رشته‌های مختلف نسبت به كنكور و آینده تحصیلی كه از سوی سازمان ملی جوانان انجام شده، حاكیست كه دانش‌آموزان رشته علوم ریاضی كمتر از دیگر رشته‌ها دانشگاه را تضمین‌كننده آینده خود می‌دانند. 
این گروه آزمون سراسری را معیار چندان خوبی برای ورود به دانشگاه نمی‌دانند؛ دانشگاه‌های غیردولتی را دارای استاندارد پایین‌تری برای آموزش می‌دانند، از مشاورین مدرسه رضایت كمتری دارند. از محتوای دروس مدرسه و حفظی بودن آنها شكایت بیشتری دارند و بیش از دیگران مدرك‌گرایی را حاكم بر جامعه می‌دانند، بیش از دیگران به درس علاقه‌مندند و از انگیزه قوی‌تری برای رسیدن به مدارج بالای علمی برخوردارند. همچنین این عده نسبت به كنكور اضطراب كمتر و امید بیشتری به ادامه تحصیلات تا سطح مورد علاقه خویش دارند و كمتر دانشگاه را متاثر از فشار اطرافیان برمی‌گزینند.

اعتقاد بیشتر دانش‌آموزان مدارس دولتی به ضمانت دانشگاه برای آینده
دانش‌آموزان مدارس دولتی بیش از دانش‌آموزان مدارس غیردولتی دانشگاه را تضمین‌كننده آینده موفق می‌دانند. از محتوای دروس مدرسه رضایت بیشتری دارند. آزمون سراسری را معیار خوبی برای ورود به دانشگاه می‌دانند. ارزیابی مثبت‌تری نسبت به دانشگاه‌های غیردولتی دارند و كمتر از دانش‌آموزان مدارس غیردولتی نسبت به روند مدرك‌گرایی در جامعه انتقاد داشته‌اند. 
در مقابل دانش‌آموزان مدارس غیردولتی بیش از دانش‌آموزان مدارس دولتی از جانب معلمان خود برای ادامه تحصیل تشویق شده‌اند و بیشتر معتقد به توانایی‌های خود در ادامه تحصیل تا سطح مورد نظر (مطلوب) خویش بوده‌اند و امید بیشتری به قبولی در كنكور دارند.

«پشتكار و تلاش فردی» عامل اصلی در قبولی دانشگاه
55 درصد دانش‌آموزان، «دانشگاههای دولتی» ‌و 5 درصد آنان «دانشگاههای غیردولتی» را برای ادامه تحصیل بهتر می‌دانند و مابقی افراد تفاوتی را احساس نمی‌كنند. حدود 60 درصد دانش‌آموزان (اعم از دختر و پسر) معتقدند افراد تحصیل كرده در حد «زیاد یا خیلی زیاد» ‌مورد احترامند. 38 درصد دانش‌آموزان موقعیت افراد تحصیل‌كرده در آینده را «بیشتر» و 18 درصد كمتر ارزیابی می‌كنند. ضمن اینكه ارزیابی پسران از موقعیت افراد تحصیل كرده در آینده مثبت‌تر از دختران است. نزدیك به سه چهارم پاسخگویان «پشتكار و تلاش فردی» را عامل اصلی در قبولی دانشگاه می‌دانند. 

در عین حال دانش‌آموزان رشته علوم تجربی (در قیاس با دانش‌آموزان سایر رشته‌ها) و محصلین مدارس غیردولتی ( در قیاس با محصلین مدارس دولتی) داشتن علاقه را در قبولی دانشگاه مؤثرتر می‌دانند. 

«حرفه‌آموزی و كسب مهارت»‌ و «یافتن كار دولتی» جایگزین رد شدن در كنكور 
نتایج تحقیق فوق نشان می‌دهد كه 60 درصد دانش‌آموزان پاسخ‌دهنده اظهار داشته‌اند كه در صورت عدم راهیابی به دانشگاه خود را برای شركت مجدد در آزمون سراسری آماده خواهند كرد و بعد از آن با تفاوت قابل ملاحظه‌ای «حرفه‌آموزی و كسب مهارت»‌ و «یافتن یك كار دولتی»‌ را به عنوان راههای دیگر پیش رو دانسته‌اند.

پسران بیش از دختران، گله‌مند از وجود پارتی‌بازی
ارزیابی پاسخگویان نسبت به آینده شغلی به تفكیك جنس نشان می‌دهد كه پسران بیش از دختران از وجود پارتی‌بازی گله‌مند بوده‌اند. تحصیلات دانشگاهی را در پیدا كردن شغل مؤثرتر می‌دانند. بیش از دختران معتقد به امكان پیدا كردن كار بوده‌اند. بطور نسبی ابهام كمتری را در آینده شغلی جوانان قائل هستند و ارزش دیپلم را در اعطای مهارت به دانش‌آموختگان بیشتر می‌دانند. در مقابل، دختران بیش از پسران به تناسب رشته تحصیلی خود با شغلی كه در آینده می‌خواهند انتخاب كنند، قائل بوده‌اند. اگرچه احساس امنیت شغلی كمتر برای دختران، گرایش آنها را به پذیرش هر شغلی كه به آنها پیشنهاد شود، بیشتر كرده است. همچنین دختران بیش از پسران تحصیلات دانشگاهی را ضامن پیداكردن شغل می‌دانند. 

خوش‌بینی دانش‌آموزان مقاطع پایین و بدبینی دانش‌آموزان مقاطع بالاتر تحصیلی 
دیدگاه دانش‌آموزان پایه‌های تحصیلی مختلف نسبت به‌ آینده شغلی حاكی از امیدواری و خوش‌بینی بالاتر دانش‌آموزان مقاطع پایین‌تر، نسبت به دانش‌آموزان مقاطع بالاتر است. به نحوی كه در اغلب موارد نمرات دانش‌آموزان سال دوم، بالاترین و سال چهارم، پایین‌ترین است. 
بر این اساس دانش‌آموزان مقاطع پایین‌تر ( سال دومی‌ها) آینده شغلی بهتری را پیش روی خود می‌بینند، كمتر از پارتی‌بازی شكایت دارند، در انتخاب شغل وسواس بیشتری دارند. از كسب مهارت به واسطه تحصیلات متوسطه اطمینان بیشتری دارند و مطالب كتابهای درسی را برای آینده شغلی مفیدتر می‌دانند.

دانش‌آموزان علوم انسانی، نگران‌ترین نسبت به آینده شغلی 
ارزیابی دانش‌آموزان رشته‌های مختلف نیز نسبت به آینده شغلی متفاوت است به این معنا كه دانش‌آموزان رشته «علوم ریاضی» مطالب كتاب‌های درسی را كمتر از سایرین مناسب با نیازهای شغلی آینده خود می‌دانند و بیشتر از گروه‌های دیگر نگران پیدا كردن شغل ایده‌آل خود هستند.همچنین این عده بیش از سایرین بین رشته تحصیلی خود و شغلی كه در آینده قصد انتخاب آن را دارند، تناسب قائل هستند؛میگناir در عین حال بدبینی و نگرانی بیشتر در خصوص آینده شغلی عموما مربوط به دانش‌آموزان رشته «علوم انسانی»‌ است. این عده بیشتر نگران پیدا كردن كار مناسب پس از فراغت از دانشگاه هستند. از تناسب شغل آینده با رشته تحصیلی خود كمتر اطمینان و نسبت به پیدا كردن آن تردید بیشتری دارند. برای شغل آینده خود كمتر برنامه‌ریزی كرده‌اند و به موقعیت در آینده شغلی خود كمتر امید دارند.

دانش‌آموزان مدارس دولتی، امیدوارتر به آینده شغلی 
براساس این گزارش، دانش‌آموزان مدارس دولتی در قیاس با دانش‌آموزان مدارس غیردولتی نگرش مثبت‌تری نسبت به آینده شغلی داشته‌اند. به گونه‌ای كه این عده مطالب كتاب‌های درسی را برای آینده مناسب‌تر می‌دانند. به پیدا كردن شغل برای جوانان در آینده امیدوارترند. ارتباط بیشتری را میان رشته تحصیلی خود با شغلی كه در آینده انتخاب می‌كنند، قائل بوده‌اند. بطور نسبی تصویر واضحتری از آینده شغلی خود دارند و بیشتر به كارآیی دوره متوسطه در آموزش مهارتها نظر داشته‌اند. 

«تجاری و بازرگانی»، شغل دلخواه پسران، «هنری و پزشكی»، شغل دلخواه دختران
بر پایه تحقیق حاضر، مشاغل «فنی و مهندسی» ، «تجاری و بازرگانی» و «اداری» بیش از مشاغل دیگر مورد توجه پاسخگویان بوده‌اند. همچنین دختران بیش از پسران به مشاغل «هنری»، «پزشكی»‌ و «فرهنگی ـ تربیتی» و كمتر از آنان به مشاغل «فنی و مهندسی»‌ و «تجاری و بازرگانی» گرایش داشته‌اند. بیش از 40 درصد پاسخگویان خواهان شغلی هستند كه درآمد زیاد داشته و مطابق با علاقه‌ آنها باشد. ضمن این كه پسران بیش از دختران خواهان شغل درآمدزا بوده‌اند و كمتر از آنان به تناسب شغل با علاقه‌ خود تاكید داشته‌اند.

تاثیر علاقه شخصی دختران در انتخاب رشته تحصیلی، بیش از پسران 
اطلاعات به دست آمده در این خصوص نشان می‌دهد در كل، 62 درصد افراد بر اساس «علاقه شخصی»‌ انتخاب رشته كرده‌اند كه این نسبت در بین دختران بیش از پسران ( 68 درصد در مقایسه با 57 درصد) بوده است. علاوه بر این 14 درصد افراد با ملاحظه «بازار كار»‌ انتخاب رشته كرده‌اند كه این میزان در بین پسران و دختران به ترتیب 17 و 10 درصد است. «توصیه پدر و مادر» و «امكان قبولی در دانشگاه» نیز ملاك 7 درصد افراد برای انتخاب رشته بوده و توصیه «مشاورین تحصیلی» و «دوستان و آشنایان» كمترین تاثیر را در این زمینه داشته است.

علاقه شخصی دانش‌آموزان ریاضی و تجربی تاثیرگذارتر از دانش‌آموزان انسانی در انتخاب رشته
نتایج مربوط به ملاك انتخاب رشته تحصیلی با رشته تحصیلی دانش‌آموزان گویای آن است كه افرادی كه رشته تحصیلی خود راعلوم تجربی یا ریاضی عنوان كرده‌اند، بیش از سایرین بر اساس علاقه رشته خود را انتخاب كرده‌اند. همچنین در بین كسانی كه با ملاحظه بازار كار انتخاب رشته كرده‌اند سهم دانش‌آموزان رشته‌های «فنی و حرفه‌ای»‌و «كاردانش» به طور چشمگیری بیشتر است. در عین حال دانش‌آموزان رشته علوم انسانی ملاك امكان قبولی در دانشگاه را بیش از سایرین در نظر داشته‌اند. 

خواهر و برادر دانشجو اثرگذارترین فرد در انتخاب رشته تحصیلی كنكوری‌ها 
بر اساس نتایج این تحقیق نقش خواهر یا برادر دانشجو یا دانشگاه رفته در انتخاب رشته تحصیلی فرد اثرگذار بوده است. بر این اساس افرادی كه دارای خواهر یا برادر دانشگاه رفته هستند، بیش از سایرین بر نقش آنان در ایجاد علاقه (63 درصد)، توصیه پدر و مادر (8 درصد) و امكان قبولی در دانشگاه (8 درصد) تاكید داشته‌اند. 

مهندسی و پزشكی دارای بیشترن منزلت اجتماعی از نظر كنكوری‌ها 
اظهار نظر پاسخگویان درمورد منزلت و ارزش اجتماعی مشاغل حاكی از آن است كه 43 درصد افراد شغل پزشكی و 20 درصد شغل مهندسی را دارای بیشترین منزلت و ارزش اجتماعی قلمداد كرده‌اند. در عین حال دختران بیش از پسران، شغل «پزشكی» و كمتر از آنان مشاغل «مهندسی» و «تجارت» را دارای منزلت دانسته‌اند.

«درآمدزایی» و «علاقه شخصی» نخستین ملاك انتخاب رشته تحصیلی كنكوری‌ها 
در خصوص ملاك‌های انتخاب رشته برای ادامه تحصیل بیش از نیمی از دانش‌آموزان اظهار داشته‌اند كه بر اساس «علاقه شخصی» عمل می‌كنند. در این میان دختران به طور محسوسی (62 درصد) بیش از پسران (43 درصد) به آن اشاره كرده‌اند. ملاك‌هایی چون «درآمدزا بودن رشته» (15 درصد)، «نیاز جامعه» (13 درصد) و «بازار كار» (10 درصد) در مراتب بعدی مورد توجه پاسخگویان قرار گرفته است كه در هر سه مورد درصد مربوط به پسران بیش از دختران بوده است. گفتنی است كه «منزلت اجتماعی رشته» و «صرف وار دشدن به دانشگاه» از جانب حدود 5 درصد افراد به عنوان ملاك انتخاب رشته بیان شده است.

نكته درخور توجه دیگر این كه «تمایل والدین» دراین خصوص چندان تاثیری نداشته است. بر پایه این تحقیق ملاحظه پاسخ‌ها با در نظر گرفتن رشته تحصیلی دانش‌آموزان حاكی از آن است كه محصلین رشته‌های «علوم تجربی»‌ و «علوم ریاضی» بیش از سایرین بر اساس علاقه شخصی انتخاب رشته خواهند كرد. دانش‌آموزان رشته كاردانش انتخاب رشته خود را در آینده بیش از سایرین با در نظر گرفتن «نیاز جامعه» و «بازار كار» تعیین می‌كنند.

درآمد زا بودن رشته تحصیلی نیز بیش از همه از جانب دانش‌آموزان فنی وحرفه‌ای عنوان شده است. لازم به ذكر است كه منزلت اجتماعی رشته، بیشتر مورد نظر محصلین رشته علوم انسانی بوده است. همچنین در بین كسانی كه در امر انتخاب رشته ملاك مشخصی نداشته و صرف قبولی در دانشگاه برایشان مهم است، افراد رشته علوم تجربی سهم بیشتری دارند