آموزش ضمن خدمت

جهان امروز، جهان تغییر و تحول است. به ندرت روزی بدون نوآوری در جهان اقتصاد‌، تغییر در تولید یا وضعیت خدمات می گذرد. در چنین شرایطی بیشتر سازمان ها به دنبال راه حلی برای تطبیق با این شرایط هستند‌. راه حلی كه توسط بیشتر صاحب‌نظران عنوان شده ، آموزش و بهسازی منابع انسانی است. از لحاظ علمی نیز فشارهای فرهنگی‌، اجتماعی ، تكنولوژیك، اقتصادی و سیاسی با هم تركیب شده اند تا سازمان ها را مجبور كنند به پتانسیل های اساسی به طور كل و به آموزش به طور خاص توجه بیشتری داشته باشند.

تعیین دقیق اثرات و نتایج یك دوره آموزشی بر شركت كنندگان و تعیین دقیق نحوه عملكرد آن ها در بازگشت به محل كار خود در سازمان، فرایندی است پیچیده و مشكل و گاه مبتنی بر قضاوت های ذهنی كسانی است كه هر چند در تهیه و اجرای ظاهراً موفقیت آمیز یك دوره آموزشی كوشش بسیار به عمل می آورند ، اما كمتر به آثار و نتایج عملی دوره آموزشی توجه دارند .

مسئولین واحدهای سازمانی، ناگزیرند به موقعیت و موفقیت سازمان خود بیاندیشند و یكی از گزینه ها برای بالاتر بردن رشد علمی سازمان حضور كاركنان در دوره های آموزشی ضمن خدمت است. سرپرستان معتقدند كه دوره های آموزشی ضمن خدمت می تواند قابلیت های دانشی و مهارتی و نگرشی مناسبی را در كاركنان پرورش دهد.

آموزش ضمن خدمت یکی از مؤثرترین ابزارهای مدیران برای مقابله با تغییرات محیطی بوده و ضامن ارایه مناسب خدمات، به خصوص در سازمان‌های خدماتی و دولتی می‌باشد که چنانکه منظم و هدفمند و در راستای نیازهای واقعی کارکنان تدوین و اجرا شود، نه تنها عملکرد کارکنان و سازمان را بالا می‌برد، بلکه بهبود مهارت‌های مدیران و افزایش رضایت کارکنان و ارباب رجوع را نیز در پی خواهد داشت.

آموزش كاركنان، فرایندی است كه انطباق و سازگاری كاركنان را با محیط متحول سازمان و انطباق بهتر سازمان را با محیط بیرون فراهم می آورد. بنابراین سازمان به منظور رسیدن به حد مطلوب اقتصادی و صنعتی، بایستی آموزش نیروی انسانی را درصدر اولویت های خود قرار داده و در زمینه تربیت مغزهای متفكر و مبتكر سرمایه گذاری كند.از این رو برنامه ریزی های بزرگ و فراگیر را باید بر پایه اندیشه های نو، آفریننده، پویا، پرتوان و نگرش های سازنده، دیدگاه های تازه و تعهد و دلبستگی ژرف منابع انسانی در سازمان ها بنا نهاد. برای تحقق منظور فوق می بایست همواره این نیروی پر توان را در پرتو آموزش و پرورش مناسب و سازگار قرار داد.

 اثر بخشی آموزش ضمن خدمت بستگی به عوامل متعددی دارد. اولین عامل، برنامه ریزی آموزشی است . برای اثر بخش بودن آموزش ضمن خدمت باید فرایند برنامه ریزی آموزشی را به نحو درست و كامل انجام داد. در این فرایند قبل از تهیه برنامه ریزی آموزشی باید به نیاز سنجی پرداخت و اهداف دوره را مشخص كرد و سپس باید بر اساس نیازها و اهداف تعیین شده، محتوا و روش تدریس آن را مشخص كرد. به هنگام اجرای دوره نیز باید در حین و بعد از دوره با شیوه های مناسب به ارزیابی آموخته های شركت كنندگان در دوره پرداخت و سپس در مرحله ارزیابی باید به ارزیابی كل برنامه پرداخت تا معلوم شود كه تا چه حد اهداف دوره ها تحقق یافته است .بنابراین نیازسنجی، تهیه محتوای مناسب و ارزیابی درست آموخته ها، عوامل اولیه اثربخش بودن آموزش ضمن خدمت به شمار می آیند. اما اگر این عوامل انجام نگیرد یا به درستی انجام نگیرد، نمی توان از اثربخش بودن برنامه ریزی آموزشی اطمینان حاصل كرد.