رایانه و چشم انداز آینده

رایانه و چشم انداز آینده

شواهد نشان می دهد که شرایط موجود، انسان امروزی را به سوی آن هدایت می کند که صرفاً به آموزش مطالب درسی خاص و متداول اکتفا نکند، بلکه جامعه را به یک " سازمان آموزش" مناسب تبدیل کند؛ زیرا، جامعه متشکل از مجموعه ای از عوامل انسانی با خصوصیات و نیازهای بسیار متنوع است.اغلب آنان، هر یک به گونه ای متفاوت از دیگران، به نوآوری، تکامل، توسعه و نیل به خوشبختی تمایل دارند. به عبارت دیگر، از یک سو وجود این همه پیچیدگی در انسان(افراد) و از سوی دیگر، محدودیت های ناشی از منابع مالی و انسانی، نوع و خاستگاه های متفاوت مدارس، رهبری و مدیریت، نیازهای ویژه  فرد و جامعه و...، استفاده از ابزارها و نظام های آموزشی پیشرفته ای راایجاب می کند. در آموزش معاصر و آینده  دنیا، می توان با استفاده از رایانه برنامه های آموزشی را به گونه ای تنظیم کرد که به میزان نسبتاً کافی و مناسبی برای پاسخ به پیچیدگی های مزبور شفاف باشد.

البته، بخشی از اضطراب ها و گرایش های منفی معلمان در مورد کمک رایانه، تاحدودی طبیعی است. معلمان بر این باورند که استفاده از چنین امکانات دقیق و حساب شده ای، در شرایطی که در محیط های آموزشی و سازمان های ناظر بر فعالیت های آنها هیچ چیز در جای خودش نیست! مشکل خواهد بود. اما به هر حال، چشم انداز آینده حاکی از آن است که برای نیل به موفقیت و چیرگی بر پیچیدگی های فوق، ایجاد برخی تغییرات، الزامی و اجتناب ناپذیر است؛ از جمله:

* انسان هنوز نتوانسته است خود را با رایانه کاملاً منطبق و سازگار کند. انسان می تواند، یک میلیون " بایت" اطلاعات را در خود ذخیره کند و بسیاری از آنها را، مدت ها بعد به خاطر آورد ( بازیابی نماید). برخلاف رایانه، انسان " خود- تعمیر" و " خود- برنامه ریز" است ودر شرایط مناسب ( حتی گاهی در شرایط نامناسب )، می تواند با هزینه ای کم تر، اطلاعات جدید تولید کند.

* یکی از نیازهای اساسی که اکنون به چشم می خورد ، معرفی موفقیت های کاربرد رایانه در آموزش، در طول دهه های اخیر است؛ زیرا به این طریق، نگرش عناصر انسانی آموزش ( مدیر، معلم و دانش آموز) در مورد استفاده از رایانه در فرایند آموزش و یادگیری، جلب و ثبت خواهد شد.

* برای بهره گیری از توانایی های سیستم های " ماشین – انسان" در مدارس، شرط لازم آن است که دانش آموزان بتوانند از ماشین ( رایانه) استفاده کنند. این امر به آموزش های ویژه نیاز دارد.

* هنگامی که برای تدریس و یادگیری دانش آموزان، امکان و شرایط استفاده از فناوری صنعتی فراهم باشد، برای بهره برداری مناسب از آن، به رهبری و مدیریت آموزشی قوی، سازگار و منطقی نیاز خواهد بود. بنابراین، کسانی که امروز در جایگاه معلم و یا مدیریت و رهبری نظام آموزشی و مدرسه قرار گرفته اند، قبل از هر چیز باید خود را برای این کار آماده کنند؛ یعنی باید دانش و مهارت خود را تقویت نمایند و توسعه دهند و اساساً بر پایه یک برنامه ریزی منطقی برای استفاده از نوآوری های آموزشی – از جمله رایانه – در خود تحولی فکری ایجاد کنند. تنها از این طریق است که استفاده از فناوری های نو و مفید در مدارس میسر و مؤثر واقع می شود.

* امتیاز اساسی نظام های آموزشی مبتنی بر مدیریت " رایانه- محور"، تأکید بر توانایی هایی است که ارتباط تعاملی " محرک- پاسخ" را بین دانش آموز و رایانه، با وجود تفاوت های فردی، میسر می کند. این امتیاز موجب معرفی و کارایی آن به منزله  " ابزار آموزشی" ارزشمندی می شود. به علاوه گرایش منطقی مدیریت را برای بکار گیری نظام های تحلیلی و عملی تقویت خواهد کرد.

* در زمینه مدیریت " رایانه – محور"، بحث دیگر، درباره عناصر نظام است. کاربرد نظام های تحلیلی و عملی در آموزش نو موجب می شود که نقش و ارزش نوآوری های آموزشی بارز شود.

این امر از طریق ایجاد پیوستگی میان عناصر نظام آموزشی با سایر منابع آموزشی صورت می گیرد ( نگرش نظام دار نسبت به آموزش و پرورش ).

نظام مدیریت رایانه – محور توانایی بی نظیری برای هم سو کردن عناصر متشکله خود را دارد؛ ضمن آن که هر عنصر- خرده نظام – آن نیز بتنهایی می تواند، وظایف خود را به خوبی انجام دهد.

* موضوع اساسی دیگری که در زمینه  استفاده از رایانه در آموزش مطرح است، توجه اکید به " تفاوت های فرهنگی " دانش آموزان است. چنانچه یکی از هدف های آموزش و پرورش را آموزش" شهروندی" ( با تمام جنبه های جامعه شناختی وروان شناختی جامعه کنونی) به دانش آموزان بدانیم ، بناچار باید به مسائل خاص فرهنگی و بوم شناختی زندگی دانش آموزان و استفاده از آن در فرایند مدیریت آموزشی و نیز نظام یاددهی – یادگیری توجه داشته باشیم.

بنابر این، در استفاده از رایانه در آموزش، مسائل متعدد و گوناگونی وجود دارد که چنانچه از ابعاد گوناگون مورد نظر قرار گیرد فرایند آموزش و یادگیری برنامه های آموزشی را کم هزینه تر و سریع تر خواهد کرد.

* و سر انجام، برای ترویج وتوسعه استفاده از رایانه در نظام های آموزشی امروز و فردا، نکات دیگری نیز وجود دارد که توجه به آنها بسیار ضروری است؛ نکاتی چون: تأمین هزینه های تحقیق و توسعه، حمایت قانونی از مالکیت نرم افزارها و… که دولت ها باید جداً به آنها توجه داشته باشند.