حقوق دانش‌آموز بر معلم

اگر با یادگیرندگان به عنوان موجوداتی شبیه به ربات كه قرار است بازیچه دست آموزگاران خود باشند، برخورد شود بیم آن می رود كه تمام عواطف و علایق و نگرش آنان نسبت به آموزش، مدرسه و یا هر نوع محیط آموزشی منفی شود. دانش‌آموزان معلم خویش را تکیه‌گاه می‌دانند و علم، آگاهی و رفتار شایسته وی آنان را در یادگیری تقویت می‌سازد بنابراین معلم باید در آموزش دانش‌آموزان نکاتی را رعایت کند.

انسان‌گرایانی چون راجرز، بر تأثیر نقش سازنده معلم در یادگیری تأكید داشتند به نظر راجرز معلمان به عنوان حمایت‌کننده و راهنمایی كننده، می‌توانند باعث تسهیل روند یادگیری شوند. در یك محیط آموزشی سازنده معلم با شاگرد همكاری و مشاركت پی گیر داشته و گام به گام با دانش‌آموز پیشرفت می‌کند، او با ایجاد حس اعتماد و پذیرش دو جانبه و عاری از سلطه و برتری‌جویی، انگیزه بیشتری را برای رشد و ارتقای درسی در یادگیرندگان فراهم می‌آورد. در این شرایط، دانش‌آموز احساس می‌کند كه موجودی شایسته و قابل احترام بوده و می‌تواند خود به كاوش، بررسی و پژوهش بپردازد؛ لذا در مسیر تعالی و پیشرفت قرار می‌گیرد.

از نگاه راجرز، موردم و سایر روان‌شناسان انسان‌گرا، در یك محیط آموزشی فعال و پویا معلمان به جای طرح درس و استفاده از روش‌های سنتی، می‌توانند با تدارك منابع تجربی، عملاً دانش‌آموزان را به جست‌وجو و كشف پاسخ‌ها هدایت كنند، به این ترتیب یادگیرندگان در عمل، تلخی و شیرینی پژوهش و یافتن را تجربه می‌کنند. در این شرایط شاگردان می‌آموزند كه چگونه بیاموزند.

در این میان برخورد با دانش‌آموزان به عنوان اشخاصی لایق و محترم نیز بسیار مهم است. اگر با یادگیرندگان به عنوان موجوداتی شبیه به ربات كه قرار است بازیچه دست آموزگاران خود باشند، برخورد شود بیم آن می رود كه تمام عواطف و علایق و نگرش آنان نسبت به آموزش، مدرسه و یا هر نوع محیط آموزشی منفی شده و این امر شرایط انحطاط و ركود فكری آن‌ها و نهایتاً جامعه را فراهم آورد و یادگیری به معنای واقعی صورت نگیرد.

در همین راستا جالب است بدانیم طی پژوهشی كه در مورد وضعیت و نگرش جوانان ایران توسط سازمان ملی جوانان در سال 1380 صورت گرفته، نتایجی به دست آمده كه حاكی از نگرش منفی جوانان نسبت به محیط مدرسه در برنامه‌ها و عملكردهای آن است. در این نظرسنجی بیش از نیمی از دانش‌آموزان از عملكرد مدارس خود احساس نارضایتی كرده و حدود 62 درصد از آنان محیط آموزشی خود را اضطراب زا توصیف کرده‌اند.

اگر قرار باشد بهترین و پیشرفته‌ترین قشر جامعه یعنی دانش‌آموزان جوان ما محیط آموزشی خود را دلچسب ندانند، موضوعات درسی را مفید نشمارند و نوع روابط مدیر و مربیان مدرسه را دلپذیر ندانند، باید منتظر بود تا بلایی سخت بر روح و جان تعلیم و تربیت فرود آید و روح كاوش گر و كمال طلب دانش‌آموزان تخریب شود.

هر نوع فعالیت آموزشی یا تدریس باید منجر به یادگیری شود. معلمی كه می‌خواهد فعالیت، یا مهارتی را در كلاس دنبال كند باید توجه داشته باشد. نتیجه این فعالیت‌ها می بایست منجر به یادگیری شود. و این امر در صورتی محقق خواهد بود که دانش‌آموزان معلم خویش را تکیه‌گاه بدانند و علم، آگاهی و رفتار شایسته وی، آنان را در یادگیری تقویت سازد.