آلبرتو موراویا (با نام اصلی آلبرتو پینکرله) - گوساله دریایی

آلبرتو موراویا (با نام اصلی آلبرتو پینکرله) - گوساله دریایی

گوساله دریایی
نوشته: آلبرتو موراويا
ترجمه: هاله ناظمي و رضا قيصريه
نشر كتاب خورشيد، چاپ دوم ۱۳۹۰
ترجمه: هاله ناظمي؛ رضا قيصريه
شمارگان ۱۱۰۰ نسخه
۱۶۰ صفحه ۴۸۰۰ تومان



برخی از نویسندگان هستند که پا فراتر از ساحت ادبیات گذارده و دامنه اهمیت و تأثیرگذاری آن‌ها به حدی گسترده شده که به بخشی از روح زمان خود بدل شده‌اند. چنان‌که نامشان تنها یک نویسنده را تداعی نمی‌کند، بلکه به عنوان یک نماد، دوره‌ای زمانی را با مختصات خاص خود، به ذهن متبادر می‌سازند. اغراق نیست اگر بگوییم وقتی سخن از ادبیات ایتالیا به میان می‌آید، ناخودآگاه به یاد آلبرتو موراویا می‌افتیم و با شنیدن نام او نویسنده‌ای را به خاطر می‌آوریم که با آثارش، تمام قد در برابر فاشیسم ایستاد. نویسنده‌ای که رمان‌هايش به بيگانگي اجتماعي، آشفتگي‌هاي روحي و عاطفي در جهان مدرن، فساد اخلاقي و اگزيستانسياليسم پرداخت که همگی از شاخص‌های مهم زمانی بودند که در آن زیسته و قلم‌ می‌زد.

کم نیستند آن‌ها که موراویا را بهترین نویسنده قرن بیستم ایتالیا می‌دانند، نه‌تنها به‌عنوان یک هنرمند، بلکه به‌عنوان چهره‌ای صاحب تفکر و دارای نگاهی انتقادی به زوایای اجتماعی و سیاسی ایتالیا؛ به‌خصوص در دورانی که فاشیسم چون دملی چرکین در این کشور سر درآورده بود.

گوساله دریایی، ذیل عنوان داستان‌های طنز و سورئالیستی آلبرتو موراویا منتشر شده است؛ این عنوان در همان نگاه اول، توجه مخاطب را به خود جلب می‌کند و نوید خواندن داستان‌هایی خاص و تجربه‌ای کاملاً غیرمنتظره، از رویارویی با موراویایی متفاوت را می‌دهد.

گوساله دریایی ترجمه بخشي از كتاب «Racconti Surrealisti e satiric» است که در اصل دربرگیرنده ۲۲ داستان طنزآمیز و یا سورئال (فرا واقع‌گرا) از آلبرتو موراویاست که در ترجمه فارسی، ۱۹ داستان کوتاه آن به مخاطبان ارائه‌شده است. هشت داستان توسط رضا قیصریه ترجمه‌شده و یازده داستان دیگر توسط هاله ناظمی، این کتاب در مجموعه داستان‌های ایتالیایی قرن بیستم نشر کتاب خورشید به بازار آمده است؛ مجموعه ای که با رویکردی حرفه‌ای به انتشار نمونه هایی درخور اعتنا از آثار ادبیات داستانی این کشور ایتالیا اختصاص یافته است.

مواویایی که پیش‌ازاین می‌شناختیم، داستان‌هایش در فضایی رئال می‌گذشت، نگاه اجتماعی گرایانه‌‌ی تأثیرگذارش گاه تلخ و غیرمنعطف می‌شد. فضای غالب رمان‌های مهم موراویا فضایی تراژیک است که درباره ازخودبیگانگی، فروپاشی ارزش‌ها و شکست‌های انسان سخن گفته آن‌هم در جامعه‌ای که سایه سیاه فاشیسم بر سرش سنگینی می‌کرد.


طنز در آثار آلبرتو موراویا چندان پررنگ نیست، اگرچه در معروف‌ترین داستان‌های کوتاه او، یعنی داستان‌های کوتاه رمی و داستان‌های رومی نو، رگه‌هایی از آن را می‌‌توان مشاهده کرد.

با این احوال خوانش گوساله دریایی نوید از یک تجربه تازه و متفاوت می‌دهد؛ تجربه‌ آشنایی با وجوه کمتر شناخته‌شده از نویسنده‌ای نام‌آشنا. همین تازه و متفاوت بودن برای علاقه‌مندان ادبیات ایتالیا، به‌خصوص دوستداران موراویا می‌تواند بسیار وسوسه کننده باشد.

شاید شخصیت‌های این داستان‌ها نقاط اشتراکی باشخصیت‌های آشنای او داشته باشند (به هرحال حاصل خاستگاه ذهنی مشترکی هستند)، اما ازآنجاکه در موقعیتی‌هایی یکسره متفاوت حضور می‌یابند، کنش‌ها و واکنش‌هایی دیگرگونه‌ از خود نشان می‌دهند. بنابراین در داستان‌های این کتاب وهم، افسانه، جادو و حتی شوخی باشخصیت‌های نام‌آشنای تاریخی نیز جلوه‌گر می‌شوند.

موراویا در این‌ سبک از داستان‌نویسی نیز از خود چهره‌‌ای مبتکر به نمایش می گذارد که دنباله‌رو نیست، بلکه شیوه خاص خود را در کار کردن در فضاهای سورئال دارد. «سوررئالیسم موراویا با روایتگری شروع می‌شود و ناگهان موقعیت‌ها تغییر مکان می‌دهند، فضا به هم می‌ریزد، انگار با افسانه روبه‌رو می‌شوی چراکه شخصیت‌ها در عین واقعی بودن غیرواقعی به نظر می‌آیند و آنچه غیرواقعی است واقعی.»

داستانهایی که در کتاب گوساله دریایی گردهم آمده‌اند، آثاری خواندنی و جذاب هستند که با ترجمه‌ای مقبول به فارسی در آمده‌اند. داستان‌هایی که نشان می‌دهند حتی نویسندگان صاحب سبک نیز می‌توانند با دور شدن از سبک آشنا و تضمین شده خود، آثاری موفق خلق کنند، البته اگر از قریحه و نبوغ لازم برخوردار باشند.

آلبرتو موراویا (با نام اصلی آلبرتو پینکرله)، در ۲۸ نوامبر ۱۹۰۷ میلادی در شهر رم زاده شد. او طی ۸۳ سال عمر خود، بیش از ۳۷ رمان، مجموعه داستان کوتاه و نمایشنامه منتشر کرد. شاید اشاره به این نکته برای مخاطب ایرانی جالب باشد که آلبرتو موراویا از دوست‌داران رمان بوف کور صادق هدایت بود، اثری که آن را هر از چندی می‌خواند و درباره اهمیت و ارزش هنری آن نیز سخن گفته است.