رشته ی مهندسی مواد-نانوموادنانوفناوری در مقطع کارشناسی ارشد

معرفی

رشته ی مهندسی مواد (نانومواد-نانوفناوری) قریب به ۶ سال است که در مقطع کارشناسی ارشد در کشور راه اندازی شده است. دانشجویان این رشته ابتدا از طریق کنکورهای مهندسی مواد، مهندسی شیمی، مهندسی مکانیک، مهندسی برق، فیزیک و شیمی انتخاب میشدند و سپس با راه اندازی کنکور ویژه ی این رشته با همین عنوان و با کد ۱۲۷۳، به دانشگاه ها راه یافتند. ظرفیت این رشته در مجموع بسیار کم میباشد.

برای تحصیل در حوزه ی فناوری نانو، چه رشته هایی در مقطع کارشناسی ارشد وجود دارند؟

گرایشهای متنوعی با محوریت فناوری نانو در رشته های مختلف راه اندازی شده اند. لیستی از برخی از این گرایش ها در جدول زیر آورده شده است.

* کدهای ارائه شده بر اساس دفترچه ی سال ۹۰ میباشند.

از این میان، در این نوشته به توضیح مفصل تر رشته ی مهندسی مواد-نانومواد/نانوفناوری میپردازیم.

کدام دانشگاه را برای ادامه ی تحصیل در این زمینه انتخاب کنیم؟

نکته ای که حائز اهمیت میباشد، تفاوت موردی عنوان و ضرایب دروس ارائه شده در دانشگاه های مختلف میباشد. این موضوع بی ارتباط با تخصص اساتید دانشگاه مربوطه نمیباشد. گرچه به نظر میرسد مراکز ارائه دهنده ی این دوره به تدریج به یک نوع همراستایی در ارائه ی این دروس میرسند. در ادامه لیستی از برخی دروس ارائه شده آمده است. همچنین بهتر است دانشجو با توجه به زمینه های تخصصی اساتید فعال در گروه نانوی دانشگاه مربوطه اقدام به انتخاب رشته نماید. همچنین میزان و نوع امکانات در دسترس در دانشگاه مورد نظر بسیار حائز اهمیت میباشد. گرچه ممکن است تجهیزات خاصی در دانشگاه مورد نظر موجود نباشد اما استفاده از تجهیزات سایر مراکز به راحتی امکان پذیر باشد. بهتر است قبلا در این مورد کسب اطلاع نمایید. البته حضور سایر گروههای آموزشی در مرکز مربوطه میتواند در این تصمیم گیری موثر باشد. برای مثال چنانچه قصد شبیه سازی سیستم های نانومقیاس با استفاده از روش دینامیک مولکولی را دارید، بهتر است به مرکزی مراجعه کنید که در آن اساتید فیزیک محاسباتی هم در دسترس شما باشند. بنابراین پیشنهاد میکنم با توجه به علایق خود، در مورد رشته های موجود در این مراکز و تخصص اساتید و همچنین امکانات موجود در آنها اقدام به انتخاب نمایید. برای این منظور میتوانید از امکانات اطلاعاتی موجود در سایت www.nano.ir و سایت های زیرمجموعه (مانند شبکه ی آزمایشگاهی نانوفناوری ایران) استفاده کنید. برای دستیابی به بانک اطلاعاتی سایت ستاد نانو باید ابتدا عضو شده و از صفحه ی شخصی خود اقدام نمایید. همچنین مراجعه به دانشگاه مورد نظر و جویا شدن نظر دانشجویان و اساتید میتواند راهگشا باشد.

بازار کار این رشته چگونه است؟

با توجه به اینکه تعداد معدودی فارق التحصیل این رشته از دانشگاه ها خارج شده اند، نمیتوان ملاک درستی از بازار کار این رشته به دست آورد. اما به نظر میرسد این رشته برای دانشجویانی که آماده ی ورود به و فعالیت در زمینه های نوین علمی را دارند و همچنین با حوزه ی نانومواد و نانوفناوری آشنا و به آن علاقه مند هستند، مناسب میباشد. همچنین احتمال دارد با گسترش نانوفناوری، نیاز به اساتید، پژوهشگران، متخصصان و کارشناسان در این حوزه در مراکز علمی-پژوهشی، صنعتی و بازرگانی رشد داشته باشد. از طرفی، ستاد ویژه ی توسعه ی نانوفناوری حمایت هایی را از اشتغال فارق التحصیلان در این زمینه به عمل می آورد. در کل باید به این نکته اشاره داشت که اهمیت این فناوری نوین در سطح جهانی شناخته شده است و تقریبا تمام دولت های جهان برنامه های ملی را برای توسعه ی این فناوری در کشورشان تدوین کرده اند و در ایران نیز برنامه های بسیار برای توسعه ی این فناوری وجود دارد که نویدگر توسعه ی بازار کسب و کار در این زمینه میباشد. همچنین بر اساس اطلاعات موجود، در صورتی که قصد کارآفرینی در این حوزه را داشته باشید و بخواهید از امکانات مراکز رشد و پارکهای علمی و فناوری استفاده نمایید، احتمالا امکانات ویژه ای برای شما در نظر گرفته خواهد شد.

جداول و اطلاعات تکمیلی:

مراکز مجری این دوره و ظرفیت پذیرش آنها در سالهای ۸۸، ۸۹ و ۹۰ (طبق دفترچه های کنکور و سایر منابع):

عنوان درسهای مورد سوال در آزمون سراسری:

برخی درسهای ارائه شده در مراکز مجری: (گرچه ممکن است این درسها در سالهای مختلف تغییر کنند.)

دانشگاه تربیت مدرس:

شناخت نانو ذرات و سنتز آن

مبانی فیزیک در نانوتکنولوژی

اصول پیشرفته شیمی در نانوتکنولوژی

نانومواد ۱

مباحث ویژه (فیزیک کوانتوم)

نانو سرامیک‌ها

نانوتکنولوژِی پیشرفته ۱

روشهای نوین آنالیز

دانشگاه صنعتی سهند تبریز:

نانوترمودینامیک

نانوفیزیک

نانومغناطیس

سنتز و ساخت نانومواد

خواص مکانیکی مواد نانوساختار

مواد فلزی بالک نانوساختار

لایه های نازک

دانشگاه شیراز:

مبانی علم و فناوری نانو

نانومواد الکتریکی، مغناطیسی و نوری

اتصال و جوشکاری نانومواد

فیلم های نازک

نانوکامپوزیت ها

روش های نوین آنالیز نانومواد

تغییر شکل پلاستیک شدید (SPD)

نانوترمودینامیک

دانشگاه صنعتی شریف:

روشهای نوین آنالیز مواد

فرآیندهای تولید نانومواد

مبانی و خواص نانومواد (۱ و ۲)

پوششهای نانو و لایه های نازک

سرامیک های نانوساختار

نانومواد زیستی

ترمودینامیک نانومواد

نانوکامپوزیت ها

مدل سازی و شبیه سازی سیستم های نانومتری

طراحی و آنالیز آزمایشها

پژوهشگاه مواد و انرژی:

نانوترمودینامیک

روش تحقیق

مبانی نانومواد ۱

مبانی مقدماتی نانوفناوری

روشهای پیشرفته در شناسایی و اندازه گیری خواص مواد نانو

مبانی فیزیک در نانوفناوری

آشنایی با سنسورها

خواص الکتریکی و مغناطیسی نانومواد

لایه های نازک

روش سنتز نانوپودرها