سربازی- خدمت نظام وظیفه یا خیانت

هفته قبل در خبرها آمد که مدت زمان خدمت سربازی به ۲۱ ماه و برای امریه به ۲۴ ماه افزایش یافت. ذیل این خبر شوک آور، در اکثر خبرگزاری ها کامنتهای بسیاری در مخالفت با این تغییرات و نیز اصل سربازی درج شد. این جانب در صحبتهای حضوری خود با دوستان، بیش از پیش دریافتم که یکی از بزرگترین مشکلات جوانان این مملکت، همین خدمت سربازی است که مستقیم و غیرمستقیم عامل بسیاری از معضلات و ناکامی های آنان محسوب می شود. افزایش سن ازدواج، سردرگمی و ناامیدی از آینده، هرز رفتن استعدادهای علمی و مهارتی تنها بخشی از معضلاتی که سربازی اجباری و مفت، متهم اصلی آنهاست.

در کشور ما اصل نانوشته ای وجود دارد که آن را به دو قسمت تحت امر رهبر، و سایر بخش ها تقسیم کرده است. بر اساس این اصل نانوشته، چون و چرا کردن در رابطه با عملکرد نهادهای مزبور، در حکم خروج از نظام محسوب می شود؛ اما نقد و حمله به سایر دستگاه ها حتی ممکن است نشان دهنده میزان درک و بصیرت باشد!! البته در موارد محدودی از این اصل عبور شده، مثل صداوسیما که کمتر مشمول این اصل است. البته از نظر حقیر، این اصل نانوشته به دلیل تضاد با آموزه های اصیل دینی و قانون اساسی، قابل قبول نیست.

توجیهات امنیتی برای عدم شفافیت و پاسخگویی نیروهای نظامی که فرماندهی شان در دست رهبری است، مزید بر علت شده است. این جانب به هیچ روی منکر اصول حفظ اسرار و و آمادگی دفاعی نیستم، اما واقعا معلوم نیست چرا باید قسمتی از بروکراسی یک کشور از شمول قانونی و شرعی پذیرفته شده در آن کشور، خارج باشد.

در اینجا سخن از قانونی است که هنگام تصویب و اجرای آن در زمان رضاخان (۱۳۰۶)، با هجمه و مخالفت شدید بسیاری از علمای وقت قرار می گیرد. به طوری که آیت الله حاج آقا نورالله اصفهانی در قم بست می نشیند و رضاخان با خطر سرنگونی مواجه می شود. و اینها در حالی بود که رضاخان هنوز چهره مذهب ستیزانه خود را آشکار نکرده است. اما به راستی چرا پس از سالهایی که انقلاب شده و ورق برمیگردد، هنوز نمی توان از مبانی شرعی و قانونی سربازی پرسش کرد؟ آیا شرع خدا تغییر کرده؟ چرا فقهای شورای نگهبان اصل سربازی اجباری را مخالف شرع تشخیص ندادند؟ جدا کردن یک شهروند از خانواده و گماردن وی به کاری که اصلا مورد رضایتش نیست، و در عین حال نپرداختن دستمزد وی؛ مطابق با کدام مبنای شرعی اسلام است؟ هاشا و کلا که دینی که در آن حقوق حیوانات و گیاهان محترم دانسته شده، نسبت به یک انسان چنین نگرشی را بپذیرد.

شایان ذکر است که در مواقع استثنایی ممکن است بتوان سربازی را مشروع دانست، اما با این شرط که اولا کشور واقعا به آن نیاز داشته باشد، ثانیا حقوق و مزایای آن به تمامه پرداخت شود. در حال حاضر در شرایط جنگی به سر نمی بریم، و حتی اگر در شرایط جنگ هم بودیم، خدمت اجباری و مفت، سرباز را به سوی خیانت به کشور خود سوق می داد و عملا کارایی نظامی او را سلب می کرد. علی رغم آن که آمار رسمی از تعداد سربازان و محل خدمت آنها منتشر نمی شود (به دلایل امنیتی)، ولی با یک حساب سرانگشتی می توان به کارایی این قانون پی برد. در حال حاضر به ضرس قاطع می شود گفت، سربازانی که در پادگان های نظامی به خدمت مشغول اند، جز تحمیل بار مالی و لجستیکی به آن نیرو، فایده ای ندارند. فقط کسانی که در راهنمایی و رانندگی و یا امریه هستند ممکن است به حال آن دستگاه مفید باشند. در این گونه موراد اولا سربازی مفت و اجباری به امنیت ملی ارتباط خاصی ندارد، در ثانی آن دستگاه باید به مانند سایر نیروهایش حقوق مکفی برای آن سرباز را پرداخت کند؛ با این وصف خدمت مفت و اجباری فلسفه وجودی خود را از دست می دهد.

به هر تقدیر این خبر افزایش مدت سربازی اعلام شد، اما مع الاسف از هیچ نهاد رسمی صدایی برنخاست. نه مرکز پژوهش های مجلس چیزی درباره آن گفت، و نه امام جمعه ای بر فراز منبر خود روضه مظلومیت جوانان را خواند. در این مورد بنده به شخصه از کلیه مسئولان و نهادهای حکومتی ناامیدم. (البته احتمال می دهم جریان عدالتخواه (انحرافی) موضعی همدلانه داشته باشد). به نظر می آید تغییر در خدمت سربازی، جزء حقوق اعطا کردنی نیست، بلکه “گرفتنی” است و لذا تنها راه باقی مانده برای جوانانی مثل من، انجام حرکت اجتماعی در این راستا می باشد. در این میان نیز تنها کولونی اجتماعی دارای ظرفیت، جمع های دانشجویی است. زمینه سازی فکری از طریق انتشار مطلب و بیانیه، و سپس صورت دادن تجمع، کارهایی است که برای جمع های دانشجویی آسان و جذاب است.

در حال حاضر فاجعه “خیانت سربازی” به مانند یک بشکه باروت، منتظر یک جرقه است. به دوستان گفته ام که اگر ده نفر همدل و پایه پیدا شوند، حاضرم در میدان بهارستان چادر مخالفت با سربازی را علم کنم، و بعید نمی دانم که در صورت یک حرکت سنجیده، چیزی شبیه جنبش “اشغال وال استریت” در مخالفت با سربازی اجباری و مفت، شکل بگیرد.