شیوه های انتقال اطلاعات شغلی و حرفه ای به دانش آموزان

شیوه های انتقال اطلاعات شغلی و حرفه ای به دانش آموزان

"سامانه صدای مشاور تحصیلی"

مشاوره دهنده تخصصی

برای تماس با مشاورین ما تنها با تلفن ثابت و بدون گرفتن کد، با شماره  9099071613  تماس بگیرید.

تماس از 8 صبح تا 12 شب

حتی ایام تعطیل

شیوه های انتقال اطلاعات شغلی و حرفه ای به دانش آموزان

داشتن شغل مناسب از آرزوهای هر نوجوان و جوان به شمار می‌آید و انتخاب شغل را می‌توان از جمله مهمترین انتخاب‌های یك فرد در طول زندگی‌اش دانست. بر اساس دیدگاه‌های مختلف، چه انتخاب شغل را فرایند آنی بدانیم، یعنی بر این نظر معتقد باشیم كه انتخاب شغل در یك دوره سنی خاص و بدون پیش‌زمینه خاص اتفاق می‌افتد، و چه انتخاب شغل را فرایندی تكاملی بدانیم، یعنی بر این عقیده باشیم كه انتخاب شغل در طول زمان شكل می‌گیرد و سال‌ها طول می‌كشد تا فرد راجع به مشاغل فكر كند، تصمیم بگیرد و به آن اشتغال ورزد، در هر دو مورد برای این كه فرد شغلی را انتخاب كند، می‌بایست اطلاعات كافی از مشاغل داشته باشد، اصولاً تصمیم‌گیری بدون داشتن اطلاعات، تصمیمات بی‌پایه و اساس محسوب می‌شود

اما سوال اینجاست كه ارایه اطلاعات شغلی را باید از چه دوره و زمانی شروع كرد؟ بیشتر اندیشمندان بر این نظر هستند كه باید از دوره نوجوانی و حتی كودكی این اطلاعات شغلی به افراد جامعه منتقل شود. سوال اساسی بعدی این است، این اطلاعات شغلی و حرفه‌ای چگونه و به چه روش و شیوه‌هایی باید به دانش‌آموزان انتقال یابد؟ پاسخ به این سوال بحث اصلی مقاله حاضر است.

 در این مقاله كوشیده‌ایم، ضمن تعریف اطلاعات شغلی و حرفه‌ای و ضرورت و اهمیت و هدف آن، شیوه‌های آموزش و انتقال آن را به دانش‌آموزان بیان كنیم. منابع كسب اطلاعات شغلی پایان بخش مقاله است. یكی از اصول مهم تعلیم تربیت، اصل فعالیت است (شریعتمداری- 1380- ص 22). بنابراین از میان شیوه‌های انتقال اطلاعات شغلی و حرفه‌ای شیوه‌ای مناسب‌تر است كه به فعالیت دانش‌آموزان بیشتر توجه كند. امید است این مقاله مورد توجه و استفاده معلمان و دانش‌آموزان قرار گیرد. ان شاءالله.

تعریف اطلاعات شغلی و حرفه‌ای

اطلاعات شغلی و حرفه‌ای، مجموعه اطلاعاتی است كه به افراد كمك می‌كند تا در زمینه تعیین مسیر زندگی شغلی‌شان، تصمیم‌گیری نمایند. این اطلاعات به بررسی دنیای مشاغل و شناسایی خصوصیات شغلی می‌پردازد. اطلاعات شغلی و حرفه‌ای با راهنمایی و مشاوره شغلی و حرفه‌ای ارتباط تنگاتنگی دارد، به طوری كه به نظر سوپر (super، 1957) راهنمایی و مشاوره شغلی و حرفه‌ای فرایندی مداوم و پیوسته است كه بدان وسیله به فرد كمك می‌شود تا بتواند شغل مناسبی را انتخاب كند، برای آن آماده شود، به آن اشتغال ورزد و بطور موفقیت‌آمیزی به اشتغال ادامه دهد. (شفیع‌آبادی، 1381، ص 16) بنابراین در فرایند راهنمایی و مشاوره شغلی و حرفه‌ای به مراجعان كمك می‌شود، از یك طرف به خودشناسی و از طرف دیگر به حرفه‌شناسی بپردازند.

 حرفه‌شناسی از طریق اطلاعات شغلی و حرفه‌ای حاصل می‌شود. بنابراین می‌توان گفت اطلاعات شغلی و حرفه‌ای، ابزار مناسب و لازمی برای راهنمایی و مشاوره شغلی است. اطلاعات شغلی و حرفه‌ای مجموعه‌ای كامل از شرایط شغل، انتخاب شغل و تداوم اشتغال موفقیت‌آمیز آن است. معرفی مشاغل و فضای كاری مشاغل، میزان نیاز به آن شغل، شرایط ورود و موفقیت در شغل، میزان تخصص و مهارت مورد نیاز و تغییرات آینده شغلی و حرفه‌ای بخشی از اطلاعات شغلی محسوب می‌شود.

هدف‌های ارایه اطلاعات شغلی و حرفه‌ای

هدف نهایی از ارایه اطلاعات شغلی و حرفه‌ای، كمك به تصمیم‌گیری صحیح مراجعان در زمینه انتخاب و موفقیت در شغل است. از نظر «بائر و روئبر» (Baer and Roeber، 1958) هدف‌های ارایه اطلاعات شغلی و حرفه‌ای عبارتند از (شفیع‌آبادی، 1381، ص 35):

1) مكاشفه:

از طریق اطلاعات شغلی و حرفه‌ای، مراجع به شناخت دنیای مشاغل می‌پردازد و پس از شناسایی خصوصیات فردی به مكاشفه آن گروه از مشاغل كه در انجام آن‌ها موفق‌تر خواهد شد، اقدام می‌نماید. مكاشفه مرحله مهمی در انتخاب و تصمیم‌گیری است، زیرا پس از مكاشفه و بررسی امكانات، انتخاب دقیق‌تر و مناسب‌تر انجام خواهد گرفت.

2) آگاهاندن:

آشنا ساختن مراجع با مشاغل متعدد و بررسی امكانات استخدامی می‌تواند در تصمیم‌گیری شغلی و حرفه‌ای حایز اهمیت فراوانی باشد. آگاهانیدن مراجع در زمینه‌های شغلی و خصوصیات فردی انجام می‌پذیرد. یعنی در این مرحله فرد از علایق و استعدادهای خود برای اشتغال آگاه و مطلع می‌گردد.

3) ایجاد انگیزه:

یكی از هدف‌های ارایه اطلاعات شغلی و حرفه‌ای آن است كه مراجع به انتخاب شغلی در آینده علاقمند شوند. اگر اطلاعات به طور گام به گام و با توجه به اصول، در دسترس مراجع قرار بگیرد، مراجع به كمك مشاوره به طرح‌ریزی حرفه‌ای اقدام خواهند نمود كه سرانجام به انتخاب شغل مناسبی منجر می‌گردد.

4) ادامه اشتغال:

ارایه اطلاعات شغلی و حرفه‌ای حتی پس از انتخاب شغل نیز ادامه می‌یابد و باعث می‌شود فرد در زمان اشتغال كارایی‌اش را افزایش دهد.

اهمیت اطلاعات شغلی و حرفه‌ای

جوامع بشری برای تداوم حیات خود نیاز به نیروی كار دارند. حتی در زندگی انسان‌های اولیه نیز، انجام كار، امری ضروری بوده و امروز نیز كار بخش عمده‌ای از وقت شبانه‌روز ما را به خود اختصاص می‌دهد. اما پیشرفت‌های بشری در تمام زمینه‌ها از جمله علوم،‌ فنون،‌ صنایع و به وجود آمدن تكنولوژی‌های مدرن باعث شده است،‌ انسان‌ها نتوانند همانند گذشته به كاری بپردازند و شغلی را احراز نمایند.

 به عبارت دیگر انتخاب شغل امری پیچیده و نسبتاً طولانی شده كه فرد باید طی برنامه‌ریزی شغلی و سال‌های متوالی و كسب مهارت و یا اطلاعات و یا تخصص‌های لازم به انتخاب شغل مبادرت ورزد. برای انتخاب شغل، شناخت صحیحی از دنیای مشاغل، شرایط ورود و پیشرفت شغلی، امكانات و فرصت‌های استخدامی امری حیاتی است كه ما این‌گونه اطلاعات را از راه اطلاعات شغلی و حرفه‌ای بدست می‌آوریم. بنابراین اطلاعات شغلی و حرفه‌ای موجب می‌شود فرد در تصمیمات شغلی خود تصمیمات منطقی‌تری اتخاذ نماید.

شیوه‌های آموزش اطلاعات شغلی به دانش‌آموزان

شیوه‌های مختلفی برای آموزش و انتقال اطلاعات شغلی و حرفه‌ای وجود دارد. اما می‌توان به دو شیوه‌ی كلی آموزش رسمی و آموزش غیررسمی اشاره كرد كه به توضیح مختصری از آن می‌پردازیم.

1- آموزش رسمی:

آموزش رسمی عبارت است از آموزش منظم كه معمولاً در مدارس و دیگر موسسات آموزشی صورت می‌گیرد. (امان الله صفوی، 1382، ص12). این آموزش از سطح ابتدایی تا دانشگاه و از آموزش عمومی تا آموزش تخصصی را شامل می‌شود و با اتمام موفقیت‌آمیز یك دوره، فرد به سطوح بالاتر ارتقاء می‌یابد.

وزارتخانه‌ها و موسسات دولتی و غیردولتی زیادی در این بخش ارایه این آموزش‌ها را به عهده دارند. در این زمینه انتقال اطلاعات شغلی به دانش‌آموزان بیشتر از طریق آموزش‌های رسمی مدرسه‌ای و كارگاهی و قانونی استفاده می‌شود. این نوع آموزش‌ها عموماً طولانی مدت و هزینه‌‌بر هستند و با برنامه منسجم از قبل طراحی شده خود، فراگیران را آموزش می‌دهند.

2- آموزش غیررسمی:

آموزش غیررسمی به نوعی از آموزش اطلاق می‌شود كه خارج از نظام آموزش رسمی بوده و به صورت پیوسته یا گسسته از نظر زمان قابل اجرا است. (همان منبع، ص 13). در گذشته آموزش غیررسمی بیشتر متداول بود. اطلاعات و دانش و مهارت‌ها از طریق خانواده و تعدادی نهادهای محدود اجتماعی به صورت سنتی ارایه می‌شد. اما امروزه آموزش‌های رسمی جای آموزش‌های غیررسمی را گرفته است و دیگر شرایط اجتماعی و پیشرفت‌های تكنولوژیكی بشری اجاره نمی‌دهد، افراد آموزش‌های خود را خانوادگی و یا مهارت‌هایشان را از طریق شاگرد- استادی فرا بگیرند.

 در محال علمی و آكادمیك، ارزش زیادی برای آموزش‌های غیررسمی قایل نیستند و برای اثبات بلد بودن یك علم یا مهارت باید مدارك آموزش‌های رسمی ارایه نمود. بنابراین آموزش‌های غیررسمی گاهاً وسیله‌ای هستند تا آموزش‌های رسمی آموزش بیننده تداوم یابد. به این معنی كه فرد برای به دست آوردن صلاحیت لازم حرفه‌ای از نظر مدرك، دوباره به آموزش رسمی روی می‌آورد.

gh