مشکلات اصلی تغذیه و اثرات آن بر نحوه یادگیری و رشد دانش آموزان

مشکلات اصلی تغذیه و  اثرات آن بر نحوه یادگیری و رشد دانش آموزان

-------------------------------- 

 "سامانه صدای مشاور تحصیلی"

 مشاوره دهنده تخصصی دانش آموزان

 برای تماس با مشاورین ما تنها با تلفن ثابت و بدون گرفتن کد، با شماره  9099071613  تماس بگیرید.

 تماس از 8 صبح تا 12 شب

 حتی ایام تعطیل

----------------------------------- 

 مشکلات اصلی تغذیه و  اثرات آن بر نحوه یادگیری و رشد دانش آموزان 

 این روزها برخی دانش‌آموزان تا پاسی از شب جلوی تلویزیون یا ماهواره میخکوب می‌شوند و از آن سو، صبح فردا برای بیدار شدن و صرف صبحانه بی اشتیاق هستند؛ غذای این دانش‌آموزان، معجونی به نام استرس مدرسه است که در روند تحصیلشان تأثیر بسیار منفی دارد.
 
اکثریت کارشناسان سلامت آموزش و پرورش از مشکلی به نام صبحانه نخوردن دانش‌آموزان نوبت صبح و ناهار نخوردن دانش‌آموزان نوبت عصر یاد می‌کنند و عنوان می‌دارند که این موضوع نگران کننده شده است زیرا بر نحوه یادگیری دانش‌آموزان تأثیر گذار است.
 
متأسفانه نخوردن صبحانه در دانش‌آموزان شیفت صبح و نخوردن ناهار در دانش‌آموزان شیفت بعدازظهر مهمترین مشکلی است که کارشناسان سلامت با دانش‌آموزان دارند.

ین مسئله بر قدرت یادگیری و رشد آنها تأثیر مستقیم می‌گذارد چرا که دانش‌آموز گرسنه نمی‌تواند مطالب را به ذهن بسپارد.
 
* فرزندم میان وعده‌اش را نیز دست نخورده به خانه بر می‌گرداند

مادر یک دانش‌آموز دبستانی در منطقه 5 تهران اظهار می‌دارد: دخترم در نوبت صبح تحصیل می‌کند و بیشتر اوقات نیز صبحانه نمی‌خورد.

وی ادامه می‌دهد: او صبح‌ها هیچ علاقه‌ای به خوردن صبحانه ندارد و حتی لقمه‌ای که برای میان وعده او آماده می‌کنم نیز دست نخورده به خانه باز می‌گرداند و تنها گاهی اوقات پفک یا چیپس می‌خورد.

این مادر اضافه می‌کند: دیگر نمی‌دانم چگونه باید با فرزندم رفتار کنم؛ او تا ظهر گرسنه می‌ماند و در نهایت ظهر‌ها در خانه ناهار فراوان می‌خورد.

* فرزندم دوست دارد از بوفه مدرسه خرید کند

مادر یک دانش‌آموز مقطع راهنمایی در منطقه 19 تهران می‌گوید: پسرم به هیچ عنوان صبحانه نمی‌خورد و به جای آن توقع دارد که پول جیبی مناسبی داشته باشد تا از بوفه مدرسه خرید کند.

وی با بیان اینکه در بوفه مدرسه فرزندش ساندویچ به فروش می‌رسد، ادامه می‌دهد: اگر برای او ساندویچ خانگی درست کنم باز هم نمی‌پذیرد و می‌خواهد مانند دیگر دوستانش از غذاهای بوفه مدرسه استفاده کند.

این مادر بیان می‌کند: پسرم تا نیمه شب جلوی تلویزیون است و تمام برنامه‌ها را تماشا می‌کند به خصوص اگر فوتبال داشته باشد باید حتماً تماشا کند.

* تأثیر صبحانه خوردن بر یادگیری دانش‌آموزان

نخوردن صبحانه در دانش‌آموزان یکی از مسائل مهم تغذیه‌ای به شمار می‌رود چرا که بیشتر کارشناسان و پزشکان خوردن صبحانه را آیتمی برای کسب نمره 20 می‌دانند. 

همواره سعی شده است در جلسات آموزش خانواده، در مورد اهمیت صبحانه خوردن دانش‌آموزان به طور جدی با والدین بحث شود همچنین مربیان بهداشت در مدارس اهمیت خوردن صبحانه را به دانش‌آموزان گوشزد می‌کنند. 

خوردن صبحانه در دانش‌آموزان باید فرهنگ‌سازی شود. قدرت یادگیری در دانش‌آموزانی که صبحانه می‌خورند و با آرامش کامل وارد مدرسه می‌شوند، افزایش پیدا خواهد کرد. 

از آنجایی که کودکان، قشر آسیب‌پذیر هستند و زمان رشد خود را در مدرسه سپری می‌کنند، خوردن صبحانه و ناهار در کسب انرژی و درک مفاهیم درسی اهمیت ویژه‌ای دارد؛ این در حالی است که دانش‌آموزی که هنگام خواب شبانه غذایی نخورده و صبح بدون خوردن صبحانه سر کلاس درس حاضر می‌شود دچار اُفت قندخون خواهد شد که این مسئله تأثیر مستقیم در یادگیری آن خواهد گذاشت. 

* برخی دانش‌آموزان تا پاسی از شب بیدارند 

دانش‌آموزان باید در مدرسه از میان‌وعده‌های سالم استفاده کنند ضمن اینکه به همان اندازه‌ای که نخوردن صبحانه قدرت یادگیری را مختل می‌کند، نخوردن ناهار در دانش‌آموزانی که بعدازظهری هستند، مشکل‌ساز خواهد شد. 

تغذیه دانش‌آموزان بسیار مهم است باید بوفه‌های مدارس استانداردسازی شود و مواد غذایی مجاز و مفید به دانش‌آموزان فروخته شود. 

اکثر دانش‌آموزان با استرس وارد مدرسه می‌شوند. یکی از دلایلی که دانش‌آموزان با استرس وارد مدرسه می‌شوند،به این دلیل است که دانش‌آموزان تا پاسی از شب بیدار هستند و صبح خواب می‌مانند. 

*والدین برای خواب دانش‌آموزان برنامه ریزی کنند 

والدین باید برای خواب دانش‌آموزان خود برنامه‌ریزی و مدیریت کنند ضمن اینکه خواب شبانگاهی آنها باید 8 ساعت باشد. 

ابطحی نداشتن برنامه‌ریزی دقیق،‌ عدم انجام تکالیف و آماده نکردن درس‌ها را از دیگر عوامل استرس در دانش‌آموزان می‌داند و می‌گوید اگر با کمک خانواده‌ها تمام امور دانش‌آموزان برنامه‌ریزی شده باشد از استرس آنها کم خواهد شد. 

شاداب‌سازی مدارس یکی از عواملی است که در کاهش استرس دانش‌آموزان مؤثر است از این رو معلمان با ابتکار عمل سعی کنند محیط با نشاطی را برای دانش‌آموزان به وجود آورند؛ همچنین باید در مدرسه فضایی را به وجود آورند که دانش‌آموزان با یکدیگر صمیمی و روابط دوستانه‌ای داشته باشند. 

* فرهنگ‌سازی جدی برای خانواده‌ها و دانش‌آموزان

مسلماً وقتی دانش‌آموزان تا نیمه ‌شب بیدار هستند، صبح با انرژی از خواب بیدار نشده و در نهایت اشتیاقی به خوردن صبحانه نخواهند داشت؛ این موارد موجب می‌شود که در روند آموزش آنان نیز خلل ایجاد شود.

به نظر می‌آید این موضوع نیاز به فرهنگ‌سازی جدی برای خانواده‌ها و دانش‌آموزان دارد چرا که تا دانش‌آموزان سالم نباشند، نمی‌توانند تحصیل کنند و فردی مفید برای کشورشان باشند. 
 
مدرسه به شرط صبحانه:

خوردن صبحانه براي کودکي که آماده رفتن به مهدکودک و مدرسه مي شود، بسيار مهم است و مادران بايد به اين وعده غذايي اهميت ويژه اي دهند. مصرف صبحانه به کودکان کمک مي کند تا فراگيري بهتري داشته باشند. انرژي و موادمغذي مصرف شده مي تواند باعث افزايش تحرک و فعاليت بدني و درنهايت نشاط در کودکان شود. کودک صبحانه نخورده در ساعت ٩ تا ١٠ صبح به ميزان قابل توجهي دچار افت قند خون مي شود و استعداد يادگيري او به ويژه در درس هايي که به تفکر و انديشه نياز دارند، کاهش مي يابد. چنين دانش آموزي ممکن است دچار افت تحصيلي و بيزاري از مدرسه نيز شود. بهتر است صبحانه در محيطي باصفا و آرامش  بخش با حضور افراد خانواده صرف شود. بايد بدانيم در دوران کودکي، علاقه به غذاهاي مختلف به سرعت تغيير مي کند و اين دوست داشتن غذا تحت تاثير دما، ظاهر، رنگ و طعم غذا، همچنين موقعيت مکاني و زماني غذاخوردن است. خوردن صبحانه کامل و خوب مستلزم رعايت ضوابطي در منزل است. به عنوان مثال، خانواده ها لازم است زمان خواب شبانه وخوردن شام را طوري تنظيم کنند که بچه ها صبح به موقع و باکمال ميل صبحانه بخورند. دکتر غيور معتقد است: صبحانه گرم مثل عدسي، خوراک لوبيا و ... هم باعث افزايش گيرايي درسي و هم موجب رفع خستگي و کسالت از کودک مي شود. از سوي ديگر استفاده از فرآورده هاي لبني به خصوص شير در سبدغذايي بچه ها از اهميت به سزايي برخوردار است، چنان چه کودک تمايل به مصرف صبحانه ندارد، بايد آن را متنوع کرد. بهتر است شير همراه با عسل يا خرما و شيريني هاي طبيعي ديگر مصرف و از عادت دادن کودک به مصرف قند و شکر از همان ابتداي کودکي پرهيز شود.
 
ميان وعده:

به طور کلي بايد ماده غذايي مناسبي را براي ميان وعده کودک انتخاب کنيم. اين ماده بايد ارزش غذايي کافي داشته باشد و رضايت بچه را تامين کند، بدآموزي نداشته باشد، از نظر بهداشتي ايمن باشد و با بودجه بيشتر خانواده ها تناسب داشته باشد.
نکته حائز اهميت ديگر آن است که غذاي تهيه شده توسط مادر، نه تنها سالم تر است بلکه انتقال دهنده مهر مادري نيز مي باشد. نان و پنير و خيار، نان و پنير و گردو، انجير خشک، انواع مغزها مثل مغز پسته، گردو، بادام ، فندق، ميوه ها به خصوص سيب، نان شيرمال، کيک و کلوچه مواد مناسبي براي ميان وعده در زنگ تفريح مدرسه و مهدکودک محسوب مي شوند.
مشکل اصلي بچه ها در مدرسه استفاده از تنقلات کم ارزش مثل چيپس و پفک و نوشابه و ... است يا متاسفانه ساندويچ کالباس که اخيرا در مدارس باب شده و اقدام به توزيع آن همراه با نوشابه مي شود. بايد براي ميان وعده بچه ها در مدرسه تنقلات باارزش را مثل بادام، پسته، برگه هلو يا برگه زردآلو، اسنک و ... جايگزين کرد.
چرا که اگر تنقلات غيرسالم را حذف و تنقلات باارزش و سالم را جايگزين کنيم، ٩٠درصد مشکلات بچه ها در مدارس برطرف مي شود.
مشکل اصلي بچه ها در سنين مدرسه يا چاقي روزافزون و يا لاغري بيش از حد است. بايد در مدارس الگوسازي تغذيه اي داشته باشيم چون بچه ها يا از يکديگر الگو مي گيرند و يا از معلمان خود و کم کم اين الگوي تغذيه اي را به خانواده ها منتقل مي کنند.
براي حل مسئله تغذيه بايد روي بعد آموزشي کار شود. پيشنهاد اين است همان گونه که بين کودکان دبستاني «هميار پليس» داريم، «هميار بهداشت» نيز داشته باشيم که به يکديگر آموزش صحيح تغذيه را بدهند و از تغذيه غيرسالم برحذر دارند.
نکته خيلي مهم اين است که اگر چه عادات غذايي بچه ها در ٢سال اول شکل مي گيرد، سنين مدرسه بهترين فرصت براي جهت دهي به اين عادات غذايي است که مي توان روي شکل دهي ذائقه بچه ها کار کرد. کم کم بچه ها بر خانواده و اطرافيان نيز تاثير مي گذارند. لازمه اين کار اين است که سر فصلي در دروس بچه  ها به شکل گيري عادات صحيح غذايي اختصاص يابد و مربيان و مسئولان مدارس نيز در اين امر همت گمارند.

يخچال خانه دوم:

مدرسه خانه دوم شماست. اين جمله اي است که همه بچه هاي دبستاني از همان روزهاي اول مدرسه مي شنوند. يک دانش آموز تقريبا نيمي از روزهاي زندگي اش را در مدرسه مي گذراند. نکته اين است که شايد به استاندارد رساندن وضعيت تغذيه و بهداشت خانه هاي اول دانش آموزان، کار چندان آساني نباشد، اما در خصوص خانه هاي دوم، حتما راه حل مسئله بسيار آسان تر است. مثلا اگر سوء تغذيه کودکان، همچنان به عنوان يک مشکل رفع نشده ، حداقل در بعضي مناطق کشور ما باقي مانده است، سال هاي مدرسه فرصت خوبي است تا با يک برنامه ريزي حساب شده اين عقب افتادگي غذايي را در کودکان جبران کرد.

دقيقه ٩٠ را از دست ندهيم!

« با توجه به اين که دانش آموزان ممکن است دوره هاي مهمي را از قبيل دوران جنيني، شيرخوارگي و کودکي با مشکلاتي پشت سر گذاشته باشند، اين آخرين فرصت براي مسئولان آموزش و پرورش است که سوء تغذيه قبلي آن ها را جبران کنند.

نقش هم زمان مسئولان و خانواده ها در حفظ نسل آينده:

«مسئله تغذيه يکي از اساسي ترين ارکان تامين توان جسمي و گسترش انديشه افراد جامعه است.» با اين ديدگاه، فکرکردن درباره موضوع تغذيه جامعه، صرفا فکرکردن به تامين نيازهاي اوليه غذايي نيست. به عبارت ديگر مسئله تغذيه صرفا به رفع گرسنگي افراد جامعه محدود نمي شود. تغذيه بر سلامت جسمي و روحي جامعه تاثير مستقيم دارد. آيا سلامت جامعه آن قدر اهميت ندارد که به تمام عوامل تاثيرگذار بر آن فکر کنيم؟
 
يک دست صدا ندارد:

وزارت بهداشت همان طور که درباره جلوگيري از بيماري هاي عفوني دانش آموزان مسئول است، در خصوص گسترش موادغذايي سالم و آگاهي دادن به خانواده ها هم مسئوليت دارد. در بوفه هاي مدارس نبايد چيپس، پفک و خوراکي هايي که هيچ فايده غذايي براي رشد دانش آموز ندارند ، توزيع شود.
مدارسي که خودشان اقدام به طبخ غذا مي کنند بايد از توزيع غذاهاي پرکالري ميان بچه ها خودداري کنند. حتي به بچه هاي لاغر نبايد غذاهايي داده شود که تبديل به چربي اضافه شود. بايد بافت عضلاني بچه ها تقويت شود ، نه بافت چربي آن ها. متاسفانه اکثر خانواده ها با خوراندن کره، مربا و غذاهاي چرب به بچه ها فقط درصدد چاق کردن آن ها مي باشند و اگر وزن اين بچه ها را بررسي کنيم بيشتر آن چربي است. بايد در طبخ غذا، روغن جامد را حذف و به جاي آن از روغن مايع استفاده کرد.

 آب بهترين نوشيدني براي بچه ها:

مصرف مايعات بايد در کودکان زياد شود. آب بهترين نوشيدني براي بچه هاست، اما متاسفانه بعضي مدارس از نوشيدني هاي غيرسالم مثل نوشابه استفاده مي کنند که بايد حتما از زنجيره غذايي بچه ها حذف و به جاي آن آب ميوه هاي طبيعي جايگزين شود.

مشکل اصلي تغذيه در جهان امروز:

مشکل اصلي تغذيه در جهان امروز مشکل کمبود ريزمغذي هايي مثل مس، روي، منيزيم، آهن و ويتامين ها است. جهان تغذيه امروز چندان دچار فقر درشت مغذي ها مثل پروتئين ها، چربي ها و کربوئيدرات ها نيست. مثلا پرخاشگري و مشکلات درسي در دخترها بيشتر به کمبود آهن مربوط مي شود.
توانايي يادگيري در کودکان مبتلا به کمبود آهن کاهش مي يابد و کم خوني سبب کاهش توانايي اين کودکان مي شود چرا که اکسيژن کمتري به سلول ها مي رسد.
پيش گيري از کم خوني ناشي از کمبود آهن در کودکان بايد در مصرف کافي موادغذايي آهن دار متمرکز شود.
 
قرص هاي آهن شمشيرهاي دولبه:

چنان چه کودکي در سنين مدرسه دچار ريزش موي شديد، پرخاشگري، رنگ پريدگي، افت تحصيلي شديد، گيرايي پايين دروس، شکنندگي ناخن ها ، پوسته شدن جدار ناخن ها و ... باشد، قطعا به لحاظ ريزمغذي ها دچار مشکل است. لذا بايد در اسرع وقت براي مشاوره تغذيه اي و معاينه توسط پزشک متخصص اقدام شود.
مصرف خودسرانه قرص هاي آهن مي تواند بسيار خطرناک باشد. قرص هاي آهن مثل شمشير دولبه است، درحالي که مي تواند بسيار مفيد باشد، چنان چه کودک به آن نياز نداشته باشد و خودسرانه مصرف شود قطعا عواقب وخيمي در پي خواهد داشت.

SH