خلاقیت در کودکان و دانش آموزان

خلاقیت در کودکان و دانش آموزان

"سامانه صدای مشاور تحصیلی"

مشاوره دهنده تخصصی

برای تماس با مشاورین ما تنها با تلفن ثابت و بدون گرفتن کد، با شماره  9099071613  تماس بگیرید.

تماس از 8 صبح تا 12 شب

حتی ایام تعطیل

خلاقیت در کودکان و دانش آموزان

خلاقیت در کودکان و دانش آموزان وآشنایی باخصوصیات دانش آموزان خلاق و نکاتی در مورد پرورش خلاقیت و ایده پردازی


همه کودکان در اطلاع از اینکه دنیا چگونه کار می کند خلاق هستند. اما در این میان به نظر می رسد بعضی از بچه ها از دیگران خلاق ترند.بعضی از بچه ها خلاقیت را در زمینه های خاصی به نمایش می گذارند.معمولا گفته می شود که این بچه ها در زمینه هایی به شد ت خلاق هستند...
پرکینز( Perkins ) (1984 ) به شش ویژگی خاص در اشخاص به شدت خلاق اشاره کرده است . با توجه به نظریه پرکینز کودکان خلاق مترصد زیبایی هستند.کودکان خلاق می توانند به راحتی مسایل را شناسایی کنند.آنها مسایل را با انعطاف پذیری از میان برمی دارند.
اندیشمندان خلاق ، عینی هستند.آنها نه تنها کارشان را تحلیل می کنند،بلکه به انتقاد دیگران توجه دارند.کودک خلاق تن به قبول ریسک می دهد؛ از انگیزه فراوان برخوردارست و برای ارضاء نیازهای شخصی میل به خلاقیت دارد.
اغلب اوقات اگر کمی وقت و حوصله کنیم متوجه وجود خلاقیت در بچه ها می شویم . بهترین زمان برای اطلاع از خلاقیت کودکان ، تماشای آنها به هنگام بازی است. کودک را در حالی که آزادانه و فارغ البال با مواد و اسباب بازیهایش سرگرم بازی است تماشا کنید.کودکان خلاق اغلب برای هر یک از وسایل بازی خود موارد استفاده متفاوتی پیدا می کنند و قبل از اینکه از وسیله ای به سراغ وسیله دیگر بروند از آن به انواع مختلف استفاده می نمایند.
کودک خلاق اغلب از منابع خود به انواع و اشکال مختلف و گاه حیرت انگیز استفاده می کند.ممکن است یک جعبه خالی برای کودک خلاق ارزشی به مراتب بیش از بهترین و پیچیده ترین اسباب بازیها داشته باشد.
بزرگترها می توانند از کودک سوال کنند و بعد به دقت و با حوصله به جوابهایش گوش بدهند.کودکان خلاق اغلب با آب و تاب حرف می زنند. ذکر جزییات یک ماجرا و به تفضیل سخن گفتن می تواند نشانه قدرت خیال و تصور زیاد باشد .بزرگترها باید به این مهم توجه داشته باشند که کودکان خلاق ممکن است رفتارهایی را به نمایش بگذارند که گاه چالش برانگیز هستند .

دقت و توجه شدید در گوش دادن ،مشاهده کردن ،یا انجام دادن کاری : نشنیدم مرا برای خوردن شام صدا بزنید.
شور و نشاط و مشغولیتهای شدید جسمانی : دارم فکر می کنم نمی توانم قرار بگیرم .

استفاده از قیاس در صحبت : احساس میکنم یک پیله هستم که می خواهم به یک پروانه تبدیل شوم

عادت به وارسی منابع مختلف: مامان ! من هم کتاب خواندم ،هم تلویزیون تماشاکردم و هم از معلم سوال کردم اما هنوز نمیدانم خدا کجا زندگی می کند.

نگاه کردن با دقت به اشیاء:اما اینهزار پا که فقط نود و نه پا دارد.

اشتیاق صحبت کردن درباره کشفیات بادیگران : می دانی چه شد ،حدس بزن .....

ادامه انجام برنامه بعد از تمام شدن وقت :مامان ،حتی زنگ تفریح هم نقاشی کردم تا کارم تمام شود.

پی بردن به روابط در چیزهایی که به ظاهر باهم بی ارتباطند:می دانی چیه ،کلاه جدیدت شکل یک پروانه است

فکرکردن به چیزی که مثلا در یک برنامه تلویزیونی نشان داده اند: می دانید فردا می خواهم در باغچه دنبال طلابگردم

کنجکاوی زیاد برای سر درآوردن ازامور:خواستم بدانم که حیاط از بالای پشت بام چگونه دیده میشود.

استفاده از اکتشاف یا یک تجربه: فکرکردم اگر آرد و آب را با هم ترکیب کنیم نان ساخته می شود ،اما دیدم که یکتکه خمیر سفید شد.بروز هیجان
در صدا در اثر یک اکتشاف : با آب و آردخمیر درست می کنند.

عادت به سوال و آزمودن نتایج : می تونم با آب و صابون حباب درست کنم ؟

صداقت و میل شدید به اطلاع یافتن ازامور :مامان امیدوارم از این حرف ناراحت نشوید،اما فکر می کنم عمو نوروزوجود خارجی ندارد.

عمل مستقل: درباره مسابقات اتوموبیل رانی کتاب جالبی پیدا نکردم ،خودم در این باره یک انشا ء می نویسم

جسارت در گفتار : به نظر من بچه ها باید حق رای داشته باشند.

دقت نظر:تا کارم را تمام نکنم نمیتوانم با شما بازی کنم

استفاده از نظریات و اشیاء برای دستیابی به یک هدف :قصد دارم با این نخ و این مداد یک دایره بکشم.

طرح سوال: وقتی برف آب می شود رنگ سفید برف کجا می رود.

میل به اطلاع یابی و کشف احتمالات:فکر می کنم این لنگه کفش پاره به درد گلدان شدن می خورد

یادگیری به ابتکار خود: دیروز به کتابخانه مدرسه رفتم و به همه کتابهایی که درباره دایناسورها نوشته شده بود نگاه کردم.

طرح سوالات عجیب : راستی اگر حیوانات آدم می شدند و آدمها حیوان ، چه اتفاقی می افتاد؟


دانش آموز خلاق چه ویژگیهایی دارد ؟
1- ایده ها و نظرات خود را بدون ترس در کلاس مطرح می کند.
2-معمولا برای مسائل راه حل ها و پاسخ هایی متفاوت از سایر دانش آموزان ارائه می کند.
3-به فعالیت هنری علاقه ی زیادی دارد و در این زمینه دارای تجربه و مهارت است .
4-غالبا ایده ها و راه حل های بیش تری نسبت به سایر هم کلاسی های خود پیشنهاد می کند.
5-معمولا قادر است با طنز پردازی ها و شوخی های جالب دیگران را بخنداند.
6-تمایل زیادی به تغییر نظرات معلم و یا مطالب کتاب دارد.
7-در کلاس اغلب سوالاتی غیرعادی و گاه عجیب و غریب می پرسد.
8-علاقه ی زیادی به نقاشی و ترسیم افکار و ایده های خود دارد.
9-انتقاد گر است و هر نظر و عقیده ای را به راحتی نمی پذیرد.
10-گاهی به خاطر بیان نظرات و ایده های عجیب و غریبش در نظر دانش آموزان دیگر فردی غیرعادی جلوه می کند.
11-از قوه ی تخیل خوبی برخوردار است.
12- معمولا در کلاس با آب و تاب صحبت می کند و سعی می کند ایده هایش را با جزئیات کامل شرح دهد.
13-دارای ابتکار است و غالبا ایده ها و پاسخ های منحصر به فرد ارائه می کند.
14-حساس ،باریک بین و نکته سنج است .
15-بسیار فعال است و غالبا در آن واحد چند طرح و ایده در زمینه های مختلف را در سر می پروراند.
16-به تجربه و آزمایش علاقه ی فراوانی دارد.
17-در نفوذ و تاثیر گذاری بر دوستان خود از توانایی زیادی برخورداراست.
18-آمادگی طرد شدن و عدم تایید از طریق دیگران را داراست .
19-به مطالعه ی موضوعات متنوع و گوناگون علاقمند است و زمان قابل توجهی را به این امر اختصاص می دهد.
20-از اطلاعات عمومی زیادی برخوردارست و سعی می کند که از آنها استفاده ی عملی و کاربردی کند
آشنایی باخصوصیات دانش آموزان خلاق

دقت و توجه شدید در گوش دادن ، مشاهده کردن یا انجام دادن کاری
استفاده از قیاس در صحبت کردن
ابراز هیجان در اثر یک اکتشاف

عادت به پرسیدن سوال و آزمودن نتایج
یادگیری از روی ابتکار شخصی
عادت به گلچین و وارسی منابع مختلف (کتاب، تلویزیون، سوال از استاد، رایانه و...)

صداقت و میل شدید به اطلاع یافتن از امور
طرح سوالات عجیب و غیر معمول بالاتر از سطح علمی و سن دانش آموزان
نگاه کردن با دقت به اشیا .

اشتیاق در صحبت کردن در مورد کشفیات دیگران
مستقل عمل کردن و حس استقلال طلبی بالا
شور و نشاط و مشغولیتهای شدید جسمانی


ادامه کار بعد از تمام شدن وقت (نقاشی کردن بعد از زنگ تفریح ، گوش دادن به موسیقی و ...)
دقت نظر فوق‌العاده و الگو برداری در نگاهها
استفاده از نظرات و اشیا برای دستیابی به یک هدفی معین


پی بردن به روابط در اموری که به ظاهر از هم بی‌ارتباطند.
طرح رابطه‌ها مانند اینکه وقتی برف آب می‌شود رنگ سفید آن کجا می‌رود.
میل به اطلاع یابی و کشف احتمالات

علاقه مندی به چیستان و معماها و یافتن پاسخشان
فکر کردن به چیزی که در تلویزیون ، رایانه و سایر رسانه‌ها نشان داده می‌شود.
استفاده از اکتشاف یا تجربه
بررسی و مطالعه الگوهای اختراعی دانشمندان

مطالعه خاطرات و سخنان دانشمندان و بزرگان
معاشرت و صحبت با بزرگان و دبیران و احساس لذت از این صحبتها
دست کاری روابط ریاضی برای ایجاد رابطه جدید
علاقه‌مندی به فشرده‌سازی و خلاصه‌نویسی مطالب

دانش آموزان خلاق اغلب با آب وتاب حرف می زنند.
جزییات را می‌گویند و رفتارهایشان را به نمایش می‌گذارند.
می‌خواهند مطرح شوند.
دنبال سوژه می‌گردند تا برنامه ریزی بکنند.
پرورش خلاقیت و ایده پردازی

صاحب نظران در زمینه روش هاى آموزش و پرورش خلاقیت نظریاتى را ابراز كرده اند. به عنوان نمونه، تورنس، دانشمند معروف، براى رشد و پرورش خلاقیت توصیه هایى را به والدین و مربیان مى نماید تا از این طریق بتوانند زمینه را براى بروز خلاقیت فرزندان و متربیان خود آماده نمایند.
. تجسم([29]) قوى: توانایى تصور و تجسم اشیا، مفاهیم و فرایندها امكان بروز خلاقیت را بیشتر مى كند. بهتر است تصویرها زنده، متنوع، روشن و قوى باشند. تحریك كنجكاوى، انواع بازى هاى فكرى، نقاشى، تجسم آنچه بیان یا خوانده مى شود و دستكارى تصاویر روش هاى مفیدى براى این مهارت مى باشد.
2. درك مطلب: در این زمینه باید مطلب اصلى فهمیده شود و موارد غیراساسى و بى مورد را كنار گذاشت. براى آموزش این مهارت به عنوان نمونه مى توان داستانى را براى كودكان خواند و از آن ها خواست تا اصل مطلب را به تصویر بكشند و یا آن را به شعر درآورند و یا خلاصه نمایند. هرچه مطلب ساده و روشن باشد، دریافت اصل مطلب راحت تر است.
3. توجه به عواطف: در نظر گرفتن احساسات و عواطف نقش بسزایى در رشد و یا عدم رشد خلاقیت دارد. عواطف مى تواند باعث شور و شوق شود و یا در جنبه منفى عامل بازدارنده باشد.
4. قدرت تخیل: در این روش فرد خود را جاى چیز دیگر قرار مى دهد. روش هاى پرورش تخیل بسیار متنوع است; مثل خواندن و نوشتن داستان هاى تخیلى و علمى. اختراعات و ابداعات بسیار زیادى وجود دارند كه نتیجه قدرت تخیل افراد است.
5. ابتكار:([30]) در این روش باید از فرد خواست تفكر عادى و آنچه را كه عادت كرده است كنار بگذارد و به تفكر غیرمعمولى توجه نماید. او نباید از اینكه تفكرى متفاوت با دیگران دارد اضطراب داشته باشد.
6. توانایى درونى: رشد و پرورش تجسم مسائل پنهانى و درونى مى تواند نقش مؤثرى در خلاقیت داشته باشد. تمركز، دقت و توجه به مسائل درونى فرایند خلاقیت را تسهیل مى نماید.
7. بررسى راه هاى متفاوت: والدین و مربیان باید از كودكان بخواهند راه حل هاى گوناگونى را براى حل مسائل در نظر گیرند. یافتن راه حل هاى متفاوت و دورى از انتقاد([31]) نسبت به ایده ها و عدم محدودیت در ارائه اندیشه ها زمینه را براى خلاقیت مهیا مى نماید.
8. شوخ طبعى:([32]) از ویژگى هاى افراد خلاق شوخ طبعى است. شوخ طبعى به این معناست كه فرد مسائل بى ربط و نامناسب را كه بر خلاف آداب معمول است به هم مربوط مى سازد. بنابراین، باید آن را تقویب و تأیید نمود.
9. زود قضاوت نكردن: باید به كودكان آموزش داد كه از قضاوت عجولانه بدون تفكر و پیشداورى و تعصب خوددارى نمایند و در داورى تفكر و استدلال را مدنظر قرار دهند.
10. نگاهى دوباره: از مسائل مهم خلاقیت، داشتن نگرشى متفاوت است. فرد خلاق به دنبال جنبه هاى جدیدى است.
تغییر نقش از روش هاى مؤثر در خلاقیت است; مثلا، جابه جایى نقش ها مانند معلم ـ دانش آموز، والدین ـ كودك مى تواند نقش ها را تغییر داده و اندیشه هاى جدیدى به وجود آورد.
نقش معلم در پرورش خلاقیت
بررسى و مطالعه زندگى انسان هاى خلاق حاكى از آن است كه هنگامى خلاقیت به شكوفایى مى رسد كه شخص بتواند بین آنچه در درون دارد و آنچه از محیط مى آموزد ارتباط برقرار نماید; بدین معنا كه طبیعت یا فطرت با تربیت هماهنگ باشد. بنابراین، براى رشد و گسترش خلاقیت، باید مربیان تربیتى به نكات زیر توجه كافى مبذول دارند: سؤالات بحث انگیز مطرح نمایند، از وسایل كمك آموزشى بهره بگیرند، ارتباط مسائل درسى را با واقعیت هاى زندگى بیان نمایند، از محركات مختلف مثل تصاویر و نمودار استفاده كنند، به تخیلات دانش آموزان اهمیت دهند، اعتماد به نفس دانش آموزان را تقویت كنند، در دانش آموزان احساس آرامش ایجاد نمایند، مطالب درسى را با مطلب قبلى و تجارب دانش آموزان تنظیم كنند، فعال بودن دانش آموزان در جریان درس را مورد توجه قرار دهند، فرصت فكر كردن به دانش آموزان بدهند، تحقیق و جستوجو را تقویت كنند، به درك و فهمیدن بیش از حفظ كردن([33]) عنایت داشته باشند، به افكار و عقاید دانش آموزان احترام بگذارند، از پاسخ ها و سؤالات عجیب و غریب و بى ربط دانش آموزان ناراحت نشوند و از آن استقبال نمایند، به كیفیت یادگیرى اهمیت بدهند، روش بحث و گفتوگو را انتخاب نمایند، برخى مواقع از خود دانش آموزان بخواهند مسائلى را مطرح كنند، به راه ها و جواب هاى مختلف توجه كنند نه اینكه فقط یك راه حل مشخص و معین را مدنظر داشته باشند، و قدرت تجزیه و تحلیل و انتقادى بودن را در دانش آموزان رشد دهند.
روش تدریس معلم از نكات قابل اهمیت در پرورش خلاقیت است. بنابراین، روش تدریس او باید اكتشافى و فعال باشد، یعنى روش هایى را به كار بندد كه دانش آموزان را به فعالیت وادارد، جلسات بحث و گفتوگو تشكیل دهد و آن ها را با مسائل روبه رو سازد. معلم باید دانش آموزان را به خطرپذیرى معقول تشویق نماید. منظور از خطرپذیرى به مخاطره انداختن زندگى نیست. دانشمندانى همچون شكسپیر (نمایش نامه نویس)، داستایوسكى (داستان نویس) و پیكاسو (نقاش) با خطرپذیرى، به چنین موفقیت هایى دست یافتند. بنابراین، شكیبایى و صبر در برابر شكست را باید به دانش آموزان آموخت.
دانشمندان، دنیا را فقط سیاه و سفید نمى بینند و فعالیت هایشان را به صورت قانون همه یا هیچ تنظیم نمى كنند، آن ها بارها تغییر عقیده مى دهند و سبك خود را عوض مى كنند و مكرر آثارشان را بازبینى مى كنند تا نتیجه مطلوبى بگیرند و هیچ گاه آن را تكمیل شده تلقّى نمى كنند.
به دانش آموزان باید فرصت آزمایش و خطا داد و نباید به خاطر اشتباه در شیوه تفكر، آن ها را تنبیه و جریمه نمود. برخى مواقع پاسخ دانش آموزان فقط به خاطر آنكه مورد انتظار معلم نیست و با اندیشه او همخوانى ندارد اشتباه تلقّى مى شود. در صورتى كه خطا زمینه ساز چالش فكرى و ابزارى براى تكوین اندیشه است. از این رو، به دانش آموزان باید اجازه داد از خطا كردن نهراسند; زیرا همه افراد خطا مى كنند و بهتر است آن ها شهامت، شجاعت، تهوّر و جوشش فكرى براى ابداع و خلاقیت داشته باشند و هنگام اشتباه به جاى تنبیه و سرزنش، هدایت و ارشاد شوند.

مشاورین سامانه صدای مشاور تحصیلی مشاور و پاسخگوی مشکلات درسی  دانش اموزان  مقاطع مختلف تحصیلی می باشند