6 اشتباه ناخودآگاهي که هر روز مرتکب مي‌شويم

6 اشتباه ناخودآگاهي که هر روز مرتکب مي‌شويم

"سامانه صدای مشاور تحصیلی"

مشاوره دهنده تخصصی

برای تماس با مشاورین ما تنها با تلفن ثابت و بدون گرفتن کد، با شماره  9099071613  تماس بگیرید.

تماس از 8 صبح تا 12 شب

حتی ایام تعطیل

6 اشتباه ناخودآگاهي که هر روز مرتکب مي‌شويم

در تفکرات ما اشتباهاتي وجود دارند که دائما مرتکب آنها مي‌شويم. البته هيچ يک از اينها اشتباهات بزرگ و تهديدآميزي نيستند، اما غافلگيرکننده‌اند و اجتناب از آنها مي‌تواند، به ما کمک کند که تصميمات منطقي‌تري بگيريم.
به گزارش خبرنگاران، چون بيشتر اين اشتباهات به صورت ناخودآگاه رخ مي‌دهند، اجتناب از آنها به زمان و تلاش زيادي نياز دارد. به هر حال، آگاه بودن از اين اشتباهات، اگر باعث اجتناب از آنها نشود، حداقل مي‌تواند در تشخيص آنها به ما کمک کند و باعث شود در تصميم‌گيري‌هاي کاري و تعامل با همکاران بهتر عمل کنيم:

1) خود را با اطلاعاتي احاطه مي‌کنيم که با عقايدمان مطابقت دارند

ما ترجيح مي‌دهيم، کساني را دوست داشته باشيم که ما را دوست دارند. اگر با عقايد کسي موافق باشيم، احتمال اينکه او را به عنوان دوست بپذيريم، بيشتر است. اين يعني ما به صورت ناخودآگاه هر چيزي را که جهان‌بيني ما را تهديد مي‌کند نفي و رد مي‌کنيم، چون اطراف ما را افراد و اطلاعاتي احاطه کرده‌اند که طرز فکر ما را تاييد مي‌کنند.

اين حالت «تعصب تاييد» ناميده مي‌شود. تعصب تاييد مشابه «توهم تکرار» است. توهم تکرار زماني اتفاق مي‌افتد که مثلا شما يک خودرو تازه مي‌خريد و ناگهان متوجه مي‌شويد که مشابه خودرو شما در همه جا وجود دارد. اين يک تجربه انفعالي است که مغز ما اطلاعاتي را جست‌وجو مي‌کند که به ما ربط دارد، ولي ما فکر مي‌کنيم، تناوب اين اتفاقات افزايش يافته است.

2) تنها به نتايج توجه مي كنيم

رالف دابلي در کتاب خود به نام «هنر واضح فکر کردن» توضيح مي‌دهد که ايده‌هاي ما در مورد استعدادها و آموزش گسترده چگونه در مسير اشتباه قرار مي‌گيرد:

نمي‌توان گفت شناگران حرفه‌اي چون دائما در حال ورزش کردن هستند، بدن‌هايي عالي و بي‌عيب دارند. آنها تنها به خاطر ساختمان بدني‌شان شناگران خوبي هستند. شکل بدن آنها فاکتوري براي گزينش آنها بوده و نتيجه فعاليت‌هاي آنها نيست. «توهم بدن شناگر» زماني اتفاق مي‌افتد که فاکتورهاي گزينش را با نتايج اشتباه مي‌گيريم. مثال خوب ديگر در اين زمينه دانشگاه‌هاي درجه يک هستند. آيا آنها واقعا مکان‌هاي آموزشي خوبي هستند، يا دانش‌آموزان خوبي را که صرف نظر از تاثيرگذاري دانشگاه عملکرد خوبي دارند، گزينش مي‌کنند؟ ذهن ما اغلب ما را فريب مي‌دهد. دابلي در کتاب خود مي‌گويد: اگر اين توهم وجود نداشته باشد، نيمي از کمپين‌هاي تبليغاتي کارآيي ندارند.

3) نگران چيزهايي هستيم که قبلا آنها را از دست داده‌ايم

مهم نيست چقدر به استدلال غلط هزينه‌هاي اضافي توجه مي‌کنيم، مهم اين است که هنوز به آن گرايش داريم. اصطلاح «هزينه‌هاي اضافي» به هر نوع هزينه (نه فقط هزينه‌هاي پولي، بلکه هزينه‌هاي زماني و انرژي) که قابل جبران نيستند، اطلاق مي‌شود؛ يعني پول و زماني که صرف شده ديگر برنمي‌گردد.

دليل اينکه نمي‌توانيم از هزينه‌هاي از دست رفته چشم‌پوشي کنيم، اين است که احساس زيان کردن قوي‌تر از احساس منفعت است. دنيل کانمن، روانشناس، در اين زمينه مي‌گويد «ارگانيزم‌هايي که جلوگيري از تهديدات را نسبت به افزايش فرصت‌ها در اولويت قرار مي‌دهند، بيشتر ژن خود را منتقل مي‌کنند. بنابراين در طول زمان، چشم‌انداز ضررها براي رفتار شما انگيزه‌دهنده قوي‌تري نسبت به وعده منفعت‌ها است.» 

4) احتمالات را به غلط پيش‌بيني مي‌کنيم

تصور کنيد با يکي از دوستانتان مسابقه شير يا خط بازي مي‌کنيد. سکه را بارها مي‌اندازيد و هر بار در مورد شير يا خط بودن آن حدسي مي‌زنيد. هر دفعه شانس درست حدس زدنتان 50-50 است. اکنون تصور کنيد پنج بار سکه را انداخته‌ايد و هر بار خط آمده است. مطمئنا احتمال اينکه دفعه بعد شير بيايد، بيشتر است؛ اين‌طور نيست؟ مسلما اينطور نيست. شانس شير آمدن هنوز 50-50 است؛ حتي اگر در 20 بار اخير خط آمده باشد. در واقع احتمالات تغيير نمي‌کنند.

5) خريدهايي را که احتياج نداشته‌ايم، توجيه مي‌کنيم

چند بار پيش آمده که از خريدي طولاني بازگشته باشيد، اما از تصميمي که گرفته‌ايد راضي نبوده و شروع به توجيه کردن آن براي خود کرده باشيد؟ شايد کلا به چيزي که خريده‌ايد احتياج نداشتيد يا به اين نتيجه رسيده‌ايد که آن را خيلي گران خريده‌ايد. يا جنس خريداري شده کارآيي لازم را ندارد و براي شما بي‌فايده است.

با اين حال، ما در مجاب کردن خودمان خيلي خوب عمل مي‌کنيم. به اين حالت «توجيه بعد از خريد» مي‌گوييم. دليل اين خوب توجيه کردن به روانشناسي زبان برمي‌گردد: روانشناسان اجتماعي مي‌گويند اين امر از اصل تعهد و تمايل رواني ما براي نامتناقض بودن نشات مي‌گيرد.

6) براساس اثر تکيه‌گاهي تصميم‌گيري مي‌کنيم

دان آريلي، اقتصاددان رفتاري است که اظهارات خوبي در مورد غيرعقلاني بودن مغز انسان هنگام تصميم‌گيري دارد. او اين اشتباه خاص در تفکرات ما را با چندين مثال به تصوير کشيده است. در واقع، اثر تکيه‌گاهي اين‌گونه است: به جاي اينکه بر اساس ارزش خالص سرمايه‌گذاري (زمان، پول و امثال آنها) تصميم بگيريم، ارزش تفضيلي را در نظر مي‌گيريم که يعني يک گزينه وقتي در مقايسه با گزينه ديگري قرار مي‌گيرد، چه ميزان ارزش ايجاد مي‌کند. يکي از مثال‌هايي که دان ارائه کرده، آزمايشي است که با استفاده از دو نوع شکلات «کيس» شرکت هرشي و ترافل شرکت لينت براي فروش در يک غرفه انجام داده است: قيمت هر يک از شکلات‌هاي کيس يک پني و هر يک از ترافل‌ها 15 سنت تعيين شده بود. با در نظر گرفتن تفاوت‌هاي کيفيتي بين اين دو نوع شکلات و قيمت نرمال هر دوي آنها، بيشتر بازديدکننده‌هاي غرفه ترافل را انتخاب کردند.