بررسی مهارت های اساسی

سازمان های یادگیرنده سازمان هایی هستند که در آن ها، افراد به طور مستمر توانایی های خود را افزون می سازند، الگوهای جدید تفکر رشد می یابد، اندیشه های جمعی ترویج می شود و افراد چگونگی آموختن به اتفاق هم را می آموزند. سازمان های یادگیرنده کارکنانی یادگیرنده دارند. به این ترتیب، سازمان های آموزشی به دلیل ماهیت آموزشی و تولید علم، در صف مقدم سازمان های یادگیرنده قرار می گیرند و باید در این زمینه پیش رو باشند و نکته ی بسیار مهم آن است که افراد باید چه مطالبی یاد بگیرند.

امروزه یکی از مهم ترین وظایف مدیران بخش های ستادی (اداره های آموزش و پرورش) و بخش های صف (مدارس و آموزشگاه ها) تعیین نیازهای اساسی کارکنان و به خصوص اعضای هیئت آموزشی است. بنابراین، لازم است مدیران خود دارای مهارت نیاز سنجی آموزشی در حیطه ی سازمانی باشند.

اینک به اجمال، مهم ترین نکاتی را که مدیران باید برای بررسی و تعیین مهارت های اساسی کارکنان آموزشی و غیر آموزشی بدانند، ارائه می دهیم

نیازسنجی آموزشی عبارت است از کاربرد فنونی که بتوان به کمک آن ها اطلاعات مناسب را در زمینه ی نیازها گرد آوری کرد و تغییرات مطلوبی را که باید در فرد یا افراد از نظر دانش، مهارت یا رفتار به وجود آید، مشخص ساخت.

 در زمینه ی نیاز سنجی آموزشی، این نکات باید مورد توجه مدیران قرار گیرد:

-        از آن جا که به دلیل تغییرات و تحولات جامعه، نیازها دائماً درحال تغییرند، فرآیند نیازسنجی باید به طور مداوم انجام پذیرد.

-        در نیاز سنجی، دست یابی به اطلاعات دقیق و عینی اهمیت زیادی دارد.

-        در فرآیند نیاز سنجی، مشارکت تمام اجزای نظام آموزشی بسیار با اهمیت است.

به یاد داشته باشیم که آموزش زمانی عمل کرد فرد را بهبود می بخشد که:

·       فرد، دانش و مهارت لازم را برای انجام دادن عمل نداشته باشد.

·       ضعف عمل کرد ناشی از کمبود تمرین نباشد.

·       عمل کرد پایین ناشی از عوامل دیگری مثل انگیزش و محیط کاری نامساعد نباشد.

·       فرد به آموزش دهنده و محتوای آموزشی، نگرش منفی نداشته باشد.

با توجه به این مطالب، می توان از منابع زیر برای نیاز سنجی استفاده کرد:

-        منابع و مستندات سازمانی مانند بخش نامه ها و شرح وظایف.

-        منابع و مستندات علمی و استانداردها.

-        نظرات مدیران.

-        نظرات کادر آموزشی فراگیرنده.

-        کارشناسان و متخصصان حوزه ی مربوط

-        یکی از مناسب ترین مدل های نیازسنجی، مدل سه بعدی کافمن، کورگال و جانسون است. از دیدگاه این سه کارشناس، در هر نیاز سنجی توجه به سه بعد یا منبع اطلاعاتی بسیار مهم است: بعد فراگیرنده، بعد جامعه (مدیران، سیاست ها، استدلال ها، صاحب نظران) و بعد متخصصان و متولیان فرآیند آموزش.

 برای کسب آگاهی در این زمینه می توان از تشکیل جلسات بحث، گفت وگو، مصاحبه، طرح پرسش نامه و ... استفاده کرد. ابتدا باید از هر سه منبع، اطلاعات لازم را جمع آوری واشتراکات و تفاوت های موجود بین سه منبع را مشخص کرد.

فنون نیازسنجی آموزشی

صرف نظر از این که نیاز سنجی در چه قلمروی صورت می پذیرد و چه الگو و چهار چوبی برای آن تعیین شده است، آشنایی با فنون نیازسنجی در موفقیت آن نقش بسیار مهمی دارد. بیش از 23 فن در نیازسنجی آموزشی به کار می رود؛ اما در این جا به معرفی چند فن، می پردازیم.

·       فن دلفی: در این فن، به منظور بررسی دیدگاه های متخصصان و کارشناسان، از پرسش نامه یا مصاحبه یا جلسات متنوع استفاده می شود و دیدگاه ها و نظریات پس از تعامل چند باره، به نقاط مشترکی می رسد و ممکن است حاصل کار، دوره های آموزشی باشد که برای سمت یا سمت هایی تدوین می گردد.

·       فن فیش باول: در این فن، گروه نیاز سنجی، کارکنان سازمان یا هر نوع مخاطب را در گروه های 6 تا 8 تایی تقسیم و برای هر گروه یک نماینده تعیین می کند. سپس از گروه ها خواسته می شود پس از بررسی مسائل در مواردی توافق کنند و نتایج حاصل را از طریق نماینده ی خودبه آگاهی گروه نیاز سنجی برسانند.

·       فن الگوگیری: این فن استفاده از الگوهای موجود به صورتی است که وضعیت محیطی و سازمانی الگو گیر ملحوظ شده باشد. صرفاً تقلید از الگوها نه تنها مفید نیست، بلکه سازمان را از حالت تعادل نسبی نیز خارج می کند.

·       فن بارش مغزی: در این فن به افراد گفته می شود بدون هیچ ملاحظه ای ، هر چه در ذهن دارند، بدون تأمل روی کاغذ ثبت کنند یا به زبان آورند. در فن بارش مغزی، این نکات باید مورد توجه قرار گیرد:

- از دیگران انتقاد نشود؛

- تفکر محدود نشود؛

- حداکثر نظریات تولید شود؛

- عقاید صرف نظر از کیفیت آن ها ثبت شود.