ديدگاهي انتقادي بر تست استعداد تحصيلي

وشته : ابوالقاسم مستقيمي

تاريخچه اجراي تست در نظام جديد تحصيلي

در سال تحصيلي 91-90 در برنامه كاري مشاوران اين تغيير داده شده كه تست هوش ريون كه يك تست هوش غير كلامي بود جاي خود را به تست جديدي تحت عنوان تست استعداد تحصيلي داد . فكر مي كنم كه ارائه اين دوتست در ايران توسط زنده ياد استاد دانشمند دكتر محمد نقي براهني انجام پذيرفت استاد براهني تست هوش ريون را در زماني كه در امريكا در دهه چهل دانشجو بود و روي آن كار كرده بود با خود به ايران آورد و به جامعه روانشناسي ايران ارائه كرد و مورد استقبال واقع شد و ايشان اين تست را تا آنجا كه من اطلاع دارم در تهران استاندارد سازي كرد . بعدا ايشان  اين تست را  تحت تاثير تئوري هاي جديدتر روانشناسي هوش و با سفارش آموزش و پرورش تبديل به تست استعداد تحصيلي براي دانش آموزان دوره راهنمائي و هدايت تحصيلي آنها در نظام سابق آموزش و پرورش كرد ولي اين تست هيچگاه در آموزش و پرورش آن زمان كه حدود 40 سال قبل است استفاده نشد  تا اينكه در نظام جديد آموزش و پرورش اجراي تست هوش ريون براي هدايت تحصيلي دانش آموزان سال اول اجرا گرديد و اين تست تقريبا بدون هيچگونه تحولي و انتقادي 17 سال تمام در مدارس اجرا شد در حاليكه يك تست لو رفته بودو كاملا اعتبار و روائي خود را ازدست داده بود. چون با توجه به پيشرفت اينترنت اين تست به راحتي قابل دست يافتن بود.

تست جديد استعدادتحصيلي و مشكلات اجرايي آن

 الف-  اما تست جديد استعداد تحصيلي در سال گذشته به صورت كاملا متمركز و رسمي  در كليه مدارس اجرا گرديد متاسفانه به علت اينكه بيشتر مشاوران مدارس حتي ظاهر تست را نديده بودند و در اجرا و نمره گذاري تست هيچ نقشي نداشتند فقط نقش خود را با ثبت نمرات ابلاغي در هدايت نامه تحصيلي به پايان رساندند اما به علت اينكه آموزش و پرورش در اجراي اين تست در سال قبل ناموفق بود در سال تحصيلي 92- 91 اجراي اين تست را به عهده مشاوران مدارس محول كرد .

ب - در قدم اول به مدارس دستور داده شد كه براي انجام تست هاي استعداد تحصيلي و استرانگ شغلي و رفتارهاي رواني مدارس از هر دانش آموز مبلغ 1500 تومان هزينه اخذ و به حساب اداره مربوط واريز كنند و چون مديران مدارس از اول سال تحصيلي به بهانه هاي مختلف از دانش آموزان پول گرفته بودند اولين ماموريت مشاوران گرفتن 1500 تومان پول از دانش آموزان شد كه اولين انتقاد وارد به اين كار است .

ج -در اجرا، معمولا بايد دستور العملي براي اجرا باشد كه تست فاقد دستور العمل اجراست فقط 11 صفحه تست به شرح زير در اختيار مشاور قرار گرفته است به شرح زير

1- آزمون شماره 1:معني واژه ها          24 سؤال       5 دقيقه

2 - آزمون شماره2: استدلال كلامي     19 سؤال      10 دقيقه

 3 - آزمون شماره3 :كفايت اطلاعات     17 سؤال       10 دقيقه

4 - آزمون شماره 4: مباني رياضي       12 سؤال       10 دقيقه

5 - آزمون شماره5 : استدلال عددي     15 سؤال       10 دقيقه

6 - آزمون شماره 6 :استدلال انتزاعي   23 سؤال       15 دقيقه

7- آزمون شماره 7 :استنباط منطقي    20 سؤال       10 دقيقه

8 - آزمون شماره 8 : تجسم فضايي     18 سؤال       15  دقيقه

9 - آزمون شماره 9 : چرخش شكل      23 سؤال       10 دقيقه

10- آزمون شماره 10 : تركيب قطعات    20 سؤال       10 دقيقه

11- آزمون شماره 11: استدلال مكانيكي  24 سؤال    10 دقيقه

د - كه اگر مدت زمان وقت داده شده را جمع كنيم مدت 115 دقيقه دانش آموز بايد مشغول تفكر باشد و به 215 سؤال پاسخ دهد، ضمنا باتوجه به توضيح مثال هاي اول هر تست و توزيع برگه هاي تست زمان آزمون تا 130 دقيقه افزايش مي يابد .

 ه - اگر بخواهيم تست را ورقه ورقه اجرا كنيم و فقط 40 دانش آموز در اختيار ما باشد شخص توضيح كنند بايد 4800 ورقه تست و پاسخنامه را توزيع و جمع كند با توجه به اينكه معمولا مشاور در اين صحنه تنهاست و اگر معلمي هم كمك او بيايد نقش مراقب را ايفا مي كند مي بينيم كه اجرا چقدر طاقت فرساست.و كيفيت فداي كميت مي شود .

 ز - ديگر اينكه با توجه به مشكل بودن تست ها دانش آموز خيلي زود اظهار خستگي و بي حوصلگي مي نمايد ، به طوريكه تعدادي از دانش آموزان در همان نيم ساعت اول اقدام به شانسي زدن پاسخها مي نمايند و در جلسه اجراي تست مزاحم تمركز ديگر دانش آموزان مي شوند.

 ح - به علت طولاني بودن مدت زمان اجراي تست اكثر دانش‌آموزان بعد از گذشت 60 دقيقه دوست دارند استراحت كنند و به دستشويي رفته و يا ساندويچي ميل نمايند و تجديد قوا كنند كه اين مورد پيش بيني نشده است .

 ط - متاسفانه چون درس برنامه ريزي از برنامه درسي كلاسهاي اول حذف شده است مشاور براي اجراي اين تست وقتي را در اختيار ندارد و با توجه به فشرده بودن درسهاي دانش آموزان در 5 روز هفته وقت آ‍زادي براي اجراي تست وجود ندارد كه معمولا مدارس از وقت دبيران ورزش و يا درسهاي علوم انساني وقت مي گيرند كه البته دانش‌آموزان شديدا با گرفتن زنگ ورزش مخالفند و دبيران علوم انساني نيز با اكراه فراوان وقت خود را در اختيار مشاوران قرار مي دهند ، واضح است كه در مدرسه اي كه 4يا 5 كلاس اول وجود دارد چقدر اين پروسه طولاني و مشكل خواهد بود. اگر بخواهيم اين تست را در روز پنجشنبه اجرا نمائيم با دو مشكل عمده روبرو هستيم اولا دانش‌آموزان تعطيلي پنجشنبه را دوست دارند و با اكراه به جلسه مي آيند و معمولا چند نفري غايب مي شوند و ثانيا مشاور براي اجراي تست به همكاري چند نفر از پرسنل مدرسه نياز دارد كه چون بودجه اي در اين زمينه وجود ندارد همكاري نيز با منت زياد انجام مي پذيرد كه مشاوران با تجربه از خير آن مي گذرند.

 ي - در نتايج تست هاي پارسال كه مطالعه مي كردم گاه نتايج عجيبي را مشاهده كردم كه احتمالا نرم افزار تصحيح اوراق دچار اشكالاتي است و از آنجا كه دستور العمل تصحيح دستي و استاندارد سازي نمرات تست به مدارس نيامده مشاوران نمي تواند درستي نتايج را بررسي كند.

ك - من در اجراي تست با اين سوال كه اشتباهاتي در تست ها وجود دارد و از طرف دانش آموزان مطرح مي شد روبرو بودم كه ظاهراً حرف دانش‌آموزان منطقي به نظر مي رسيد و چندين تست داراي اشكالاتي بود.

پيشنهاداتي براي اجراي تست به مشاوران

البته من براي اينكه قدري مشكلات اجرايي كاهش يابد موارد زير را پيشنهاد مي نمايم :

1- مشاوران عزيز قبل از اجراي تست ، برگه پرسشنامه تست هارا از شماره 1 تا 11 درون يك پاكت قرار دهند و فقط يكبار اقدام به توزيع سوالات كنند .سپس از دانش آموزان بخواهند كه برگه شماره 1 را از پاكت در آورده و بعد از توضيحات لازم زمان رابه دانش آموزان اعلام كنند و بعد از پايان وقت از دانش‌آموزان بخواهند كه برگه را در زير برگه ها قرار داده و برگ شماره 2 را آماده كنند و اين مراحل تاشماره 11 ادامه يابد.كه البته بهتر است هر بار از دانش‌آموزان بخواهيم پاكت تست راروي زمين قرار دهند و فقط در موقع تعويض سؤال حق دارند كه آنرا از روي زمين بر دارند.

2- بهتر است روز قبل به دانش‌آموزان سفارش شود كه حتما مداد و مداد پاكن با خود همراه بياورند اما با اين حال مشاور تعدادي مداد با خود به جلسه امتحان ببرد .

3- اگر براي مدرسه امكان دارد كيك يا بيسكويتي براي دانش آموزان تهيه شود و اگر اين امكان نيست روز قبل به دانش‌آموزان سفارش شود كه خوردني با خود داشته باشد و اجازه به دانش‌آموز داده شود كه هر وقت مايل است از مواد غذايي استفاده كند.

4- اگر دانش‌آموز در وسط اجراي تست نياز به دستشويي داشت به او اجازه رفتن به دستشويي داده شود

5- اگر در روز  قبل از امتحان مشاور در باره ارزش تست و اهميت آن اطلاعاتي را در اختيار دانش آموزان قرار دهد دانش‌آموزان جدي تري با تست برخورد خواهند كرد.

6- در پايان با توجه به اينكه از ساخت اين تست حدود 40 سالي مي گذرد و دانش روانشناسي پيشرفت زيادي داشته لازم است كه هر چه زودتر اگر اجراي تست در هدايت تحصيلي نقشي دارد تست بهتر و متناسب با دانش‌آموزان سوم دبيرستان در نظام 3-3-6 براي دانش‌آموزان ايراني در نظر گرفته شود زيرا اين تست مشكلات زيادي دارد كه بايد مورد مطالعه بيشتر قرار گيرد و حتما تجديد نظر در آن صورت پذيرد.