موفقيت شيميدانان ايراني در توليد داروي ضدسرطان از برگ درختان

محققان پژوهشکده گياهان و مواد اوليه دارويي دانشگاه شهيد بهشتي موفق به توليد داروي ضد سرطان تاکسوتير(Taxotere) شدند که سالانه 50 ميليون دلار صرف واردات آن مي شود.

به گزارش (ايسنا)، دکتر صالحي، نماينده گروه پژوهشگر اين دارو در نشستي خبري که عصر امروز در دانشگاه شهيد بهشتي برگزار شد درباره‌ي اين داروي توليد شده گفت: تاکسوتير از پرمصرف‌ترين، گرانقيمت‌ترين و پرکابردترين داروهاي مورد استفاده در کنترل و درمان سرطان‌هايي نظير تخمدان و پروستات است که کشور سالانه هزينه‌هاي زيادي را بابت واردات مقدار محدودي از اين دارو پرداخت مي‌کند.

به گفته اين عضو هيات علمي پژوهشکده گياهان و مواد اوليه دارويي کشور در حالي سالانه حدود 50 ميليون دلار صرف واردات اين دارو مي‌کند که ماده موثره داروي وارداتي تنها 6.4 کيلوگرم است.

وي با اشاره به اين که بايد در شرايط تحريم، زمينه توليد داخلي کالاهاي استراتژيک را بيش از پيش فراهم کرد، خاطرنشان کرد: اگر ترکيبات دارويي نيز مانند صنايع مورد بي‌مهري قرار بگيرد کشور دچار آپارتايد بيماري مي‌شود البته تمام بازار واردات داروي کشور هم اکنون سه ميليارد دلار است که ممکن است رقم چندان بالايي هم نباشد اما اگر فروش مواد اوليه و دارو به کشور محدود شود بيش از اين مقدار پول نيز کارساز نخواهد بود.

صالحي ادامه داد: داروي تاکسوتير توليد شده در پژوهشکده گياهان و مواد اوليه دارويي داراي 10 مرکز کايرال است يعني 2 به توان 10 ايزومر نيز دارد که اگر هر گونه تغييري در مراکز کايرال آن و در فرآيند توليد به وجود بيايد ممکن است نتيجه ماده ديگري به جز تاکسوتير باشد.

وي با اشاره به اين که مواد اوليه مورد نياز توليد اين دارو در شمال کشور و در مواد تشکيل دهنده برگ درخت سرخ‌دار يافت مي‌شود، اظهار کرد: مقدار ماده اوليه در برگ اين درخت بسيار کم است به همين دليل ما تلاش مي‌کنيم از روش‌هاي ديگر بيوتکنولوژي در فرآيند کشت اين ماده را توليد کنيم. البته براي توليد اين دارو مواد برگ اين درخت توسط پژوهشگران همين پژوهشکده خالص‌سازي شده و در اختيار گروه پژوهشگر توليد دارو قرار گرفته است.

صالحي ادامه داد: خالص‌سازي ترکيبات دارويي در اين رده پيچيدگي‌هاي بسيار بالايي دارد و حتي ممکن است کم يا زياد شدن درصد ناخالصي‌هاي ماده نيز اثر داروي نهايي را کم کند.

عضو هيات علمي پژوهشکده گياهان و مواد اوليه دارويي با اشاره به اين که تهيه مواد اوليه اين دارو در بازار جهاني آسان اما فرآيند توليد آن بسيار مشکل است گفت: تاکسوتير هم اکنون در اين پژوهشکده در مقياس 10 گرم و با خلوص بسيار بالا توليد شده که تمامي مستندات آن نيز توسط مراجع تاييد شده است.

وي با بيان اين که اين پژوهشکده توانسته است با دستيابي به دانش فني توليد اين ماده دارويي ارزش افزوده بسيار زيادي نيز ايجاد کند، اظهار کرد: ما هم اکنون به دنبال منابع مالي مناسب هستيم تا بتوانيم اين دارو را در مقياس 100 و 500 گرم توليد کنيم که البته توليد در چنين سطحي نياز به کارخانه بزرگ ندارد و يک سايت کوچک که استانداردهاي لازم در آن رعايت شده باشد مي‌تواند ايران را به صادر کننده اين ماده تبديل کند.

به گفته وي اگر با اين شيوه قيمت تمام شده دارو نيزکاهش پيدا کند ممکن است بازار آن گستردگي بيشتري پيدا کند.

به گزارش ايسنا، صالحي همچنين در بخش ديگري از سخنان خود يادآور شد: پيش‌بيني ما اين است که با دانش فني توليد تاکسوتير به دانش فني توليد تاکسول نيز دست پيدا کنيم که آن هم داروي ضد سرطان با مواد اوليه و خواص دارويي شبيه به تاکسوتير است.

به گفته اين پژوهشگر کشور در شرايط فعلي افزون بر اين دارو به يک نهضت براي توليد مواد اوليه ديگر داروها نيز نيازمند است.

اگر 10 درصد سه ميليارد دلار هزينه واردات دارو در کشور صرف طرح‌هاي پژوهشي کاربردي به ويژه مواد موثره‌ي دارويي شود در سالهاي آتي تعداد زيادي ماده اوليه‌ي دارويي در کشور توليد خواهد شد.

وي در پايان خاطرنشان کرد: توليد بسياري از مواد اوليه دارويي در حوزه کار متخصصان شيمي است که شيميست‌هاي کشور ما هم اکنون در حوزه توليد علم در دنيا جايگاه خوبي دارند اما بهتر آن است که توانمندي‌هاي آنها به سمت پژوهش‌هاي کاربردي سوق داده شود.